Salony medyczne Life+

Dla zarejestrowanych

Zawał i co dalej

mgr Bartłomiej Szczuka, Absolwent AWF Kraków,
certyfi kowany terapeutaterapii manualnej
wg Briana Mulligana, pracownik Szpitala Jana
Pawła II w Krakowie.

 

 

 

Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. „kardiomiopatii” niedokrwiennej). W krajach europejskich choroby układu krążenia (w szczególności serca, tętnic i żył), są najczęstszą przyczyną zgonów. Z powodu schorzeń sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego, umiera dwa razy więcej osób niż z powodu chorób nowotworowych[1]

Śmiertelność (wraz z przypadkami nagłej śmierci sercowej) wynosi 30%, a połowa zgonów związanych z zawałem serca zachodzi w czasie pierwszej godziny od wystąpienia objawów, jeszcze przed przyjęciem do szpitala.

Objawami dokonującego się zawału są:

  • ból za mostkiem – silny, piekący, nie ustępuje w spoczynku oraz po podaniu leku
  • duszność
  • silne poty
  • przyspieszone tętno
  • obniżone ciśnienie tętnicze krwi

W około 15% przypadków zawał serca dokonuje się bezobjawowo.

Główną, bezpośrednią przyczyną zawału serca są zakrzepy rozwijające się na podłożu ostro zmienionej płytki miażdżycowej. Wprowadzenie metod udrażniających (tromboliza, angioplastyka) mających na celu wczesne przywrócenie przepływu i ograniczenie skutków niedokrwienia spowodowało znaczną poprawę wyników leczenia.
Obecnie nieodłączną składową procesu leczenia jest rehabilitacja, która podejmowana jest u pacjentów już w 2-3 dobie po zawale. Jest ona wieloetapowa i kompleksowa, a nad jej prawidłowym i bezpiecznym przebiegiem czuwają zarówno lekarze jak i fizjoterapeuci.

Regularny trening poprawia wydolność układu sercowo- oddechowego i zmniejsza objawy kliniczne niewydolności serca. Ćwiczenia zmniejszają postępujące zaniki i osłabienie mięśniowe spowalniając procesy wyniszczenia organizmu.
Podczas ćwiczeń, szczególną uwagę należy zwrócić na mogące pojawić się objawy dekompensacji układu krążenia, czyli: 

  • kaszel 
  • duszność
  • obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
  • ból w klatce piersiowej
  • zaburzenia świadomości, zaburzenia rytmu serca.

Jeżeli którykolwiek z wyżej wymienionych objawów pojawi się podczas ćwiczeń należy je przerwać i poinformować o tym prowadzącego zajęcia fizjoterapeutę.

Warunkiem samodzielnego wykonywania ćwiczeń fizycznych jest zdolność pacjenta do samokontroli swojego stanu i nawiązanie dobrej współpracy fizjoterapeutą prowadzącym.
Podstawową umiejętnością, jaką każdy pacjent powinien posiąść jest umiejętność samodzielnego pomiaru ciśnienia tętniczego krwi oraz tętna. Fizjoterapeuta lub lekarz prowadzący informują pacjentów, jakie wartości tych dwóch parametrów są dla nich bezpieczne. Warto zatem  rozpocząć rehabilitację w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych, gdzie pod kontrolą lekarzy i fizjoterapeutów pacjent może bezpiecznie poznać „swoje możliwości” i prawidłowo nauczyć się samokontroli.
Kolejnym etapem jest ściśle określona, co do intensywności i długości trwania, rehabilitacja w warunkach domowych, z okresową kontrolą lekarską i fizjoterapeutyczną. 
Trening powinien być jak najbardziej zróżnicowany i dostosowany do możliwości pacjenta, ponieważ wtedy postrzegany jest jako bardziej atrakcyjny i jest większa szansa, że będzie kontynuowany w przyszłości. Podstawę treningu kardiologicznego stanowi trening o małej lub średniej intensywności, trwający od 25- 60 minut, poprawiający wytrzymałość układu sercowo- naczyniowego z wykorzystaniem ćwiczeń:

dynamicznych angażujących naprzemiennie duże grupy mięśniowe(np. kończyny dolne i górne)
ćwiczenia zwiększające gibkość
 ćwiczenia oddechowe i ćwiczenia relaksacyjne wykonywane pod koniec treningu

Po zakończeniu procesu rehabilitacji zalecane jest kontynuowanie aktywności fizycznej w określonym zakresie, ponieważ jest to ważny element prewencji zawału serca i innych chorób układu krążenia. Warto ćwiczyć co najmniej we dwie osoby, aby w razie niebezpieczeństwa można było szybko wezwać pomoc. Zaleca się wykonywać ćwiczenia na świeżym powietrzu( np. w parkach), należy dodatkowo pamiętać, aby rodzaj ćwiczeń dobierać indywidualnie do własnych możliwości i warunków atmosferycznych. 
Obecnie dużą popularnością u osób z chorobami układu krążenia cieszy się Nordic Walking. Przy odpowiednio dobranej intensywności marszu, jest to bardzo dobra metoda treningu kardiologicznego. W wielu miastach istnieją grupy Nordic Walking, w których można ćwiczyć w towarzystwie innych ludzi pod okiem instruktora. 

Mgr Bartłomiej Szczuka