Salony medyczne Life+

Dla zarejestrowanych

Słownik pojęć

C

  • Calcar calcanei

      ostroga piętowa - choroba wywołująca uporczywe bóle w okolicy wyrostkaprzyśrodkowego guza piętowego. Na radiogramie widoczna jest ostradziobiasta wyrośl kostna biegnąca od guza piętowego ku przodowi  
     Wpostępowaniu terapeutycznym należy dążyć do odciążenia miejsca bolesnego– wkładki

     

  • Calcificatio


    zwapnienie proces fizjologiczny odkładania się soli wapnia w kościach izębach (mineralizacja), zwapnienie – proces patologiczny odkładania sięzłogów soli wapnia w tkankach często w następstwie długotrwałegoprocesu zapalnego lub urazu

  • Callus

     

    kostnina, tkanka kostnawa w procesie gojenia złamań. Blizna kostnazbudowana z tkanki kostnej grubowłóknistej tworzonej przez osteoblastyokostnej i śródkostnej

  • Callus luxurians

     

    kostnina wybujała; zrost kostny wybujały, przerośnięty zaburzenie regeneracji złamanej kości w którym nadmiernemu rozwojowi tkanki ziarninowej nie towarzyszą późniejsze korygujące procesy resorpcji

  • Callus retardatus

     

    opóźniony rozwój kostniny w przebiegu gojenia złamanej kości

  • Caput

    głowa; część ciała , której rusztowaniem kostnym jest czaszka składająca się z części mózgowej i części twarzowej , pojęcie ogólne określające część kości, mięśni, narządu ugrupowań komórkowych

  • Caput breve

    głowa krótka część mięśnia dwugłowego ramienia, część mięśnia dwugłowego uda

  • Caput costae


    głowa żebra zgrubienie na tylnym końcu żebra częściowo pokryte chrząstką, tworzy powierzchnię stawową dla odpowiednich powierzchni stawowych trzonów kręgów piersiowych, od II do X żebra podzielone  na dwie części górną i dolną które łączą głowę z  dołkami  żebrowymi sąsiadujących z sobą trzonów kręgów

  • Caput femoris


    głowa kości udowej  - kulista , skierowana skośnie przyśrodkowo i ku górze część końca bliższego kości udowej; tworzy główkę stawową stawu biodrowego

  • Caput fibulae

     

    głowa strzałki koniec bliższy strzałki; ku górze przedłuża się w wierzchołek, ku dołowi przechodzi w trzon strzałki

  • Caput humerale

     

    głowa ramienna – część mięśni nawrotnego obłego, zginacza łokciowego nadgarstka, prostownika łokciowego nadgarstka rozpoczynające się na kości ramiennej

  • Caput humeri

     

    głowa kości ramiennej – zakończenie końca bliższego kości ramiennej oddzielone od reszty kości szyjka anatomiczną ; pokryta chrząstką stanowi  powierzchnię stawową dal połączenia z łopatką

  • Caput humeroulnare

     

    głowa ramienno łokciowa

  • Caput laterale

     

    głowa boczna; część mięśnia i jej stosunek do osi pośrodkowej ciała n.p. głowa mięśnia czworogłowego uda

  • Caput longum

     

    głowa długa; jedna z głów mięśnia z jej cechą charakterystyczną

  • Caput mediale

     

    głowa przyśrodkowa – część mięśnia trójgłowego ramienia, część mięśnia brzuchatego łydki

  • Caput obstipum

     

    krzywe ustawienie głowy, kręcz szyi

  • Caput phalangis

     

    głowa paliczka – zaokrąglony koniec dalszy kości palców ręki  i stopy

  • Caput profundum

     

    głowa głęboka – część mięśnia zginacza krótkiego kciuka położona pod ścięgnem zginacza długiego palców

  • Caput radiale

     

    głowa promieniowa – część mięśnia zginacza powierzchownego palców

  • Caput radii

     

    głowa kości promieniowej część końca bliższego kości promieniowej obwodowo przechodzi w szyjkę

  • Caput tali

     

    głowa kości skokowej  przednia część kości skokowej leżąca na przedłużeniu szyjki

  • Caput transversum

     

    głowa poprzeczna – część mięśnia  przywodziciele kciuka , część mięśnia przywodziciela palucha

  • Caput ulnae

     

    głowa kości łokciowej  zaokrąglona wyniosłość przednia końca dalszego kości łokciowej

  • Caput ulnare

     

    głowa łokciowa część mięśni: nawrotnego obłego, zginacza łokciowego nadgarstka, prostownika łokciowego nadgarstka  rozpoczynające się na kości łokciowej

  • CDH – ( congenital dislocaution of the hip)

     

    wrodzone zwichnięcie stawów biodrowych

  • Cervicalis

     

    szyjny

  • Cervix chirurgicum

     

    zwężony odcinek kości ramiennej łączący jej koniec bliższy z trzonem, jest częstym miejscem złamań

  • Cervix, collum

     

    szyjka – przewężenie narządu łączące jego części

  • CFL – ( calcaneo-fibular ligament)

     

    więzadło piętowo-strzałkowe

  • Chance’a złamanie

     

    złamanie odcinka piersiowo-lędźwiowego kręgosłupa typu „pasów bezpieczeństwa” wywoływane są przez zgięcie i rozciągnięcie kolumn środkowej – tylna połowa trzonu kręgu i tylnej – łuki nasady wyrostki z pozostawieniem kolumny przedniej – przednia połowa trzonu kręgu , która w tym przypadku stanowi punkt podparcia dla działających sił

  • Chód

    forma lokomocji zwierząt i człowieka na lądzie. To seria cyklicznych, naprzemiennych ruchów kończyn i tułowia powodujących przemieszczanie środka ciężkości do przodu.

    Inne określenie chodu to: rytmiczne gubienie i odzyskiwanie równowagi w zmieniających się na przemian fazach podporu i przenoszenia Chodem nazywamy ruch podczas którego tylko jedna stopa ma kontakt z ziemią: dla ludzi i innych zwierząt dwunożnych bieg zaczyna się kiedy obie stopy nie mają kontaktu z ziemią podczas każdego kroku

  • Chód bociani

                 skręcanie stóp do wewnątrz w czasie chodzenia  Jego najczęstszymi przyczynami są:

    nadmierna antewersja szyjki kości udowej

    rotacja wewnętrzna piszczeli

    przodostopie przywiedzione.( metatarsus adductus)

                 Przodoskręcenie szyjki kości udowej ( antewersja) w miarę nauki chodzenia zwykle koryguje się do wartości prawidłowych około 6-7 roku życia  Rotacja wewnętrzna piszczeli określa wzajemny stosunek osi                  
                 stawu skokowego do osi stawu kolanowego. Rotacja zewnętrzna fizjologiczna to 250 ,wartości mniejsze powodują różnego stopnia rotację wewnętrzną piszczeli i stawianie stóp do wewnątrz.  Przodostopie  
                przywiedzione to stan w którym dochodzi do zaburzenia przebiegu osi wyprowadzonej z kości piętowej, która w warunkach fizjologicznych przechodzi między II a III palcem stopy

  • Chód determinanty


    •          Środek ciężkości ciała -  ŚCC Hipotetyczny, położony wewnątrz ciała punkt jednoczesnego przecięcia się linii biegnących od powierzchni ciała  przez ten punkt,  do powierzchni ciała, określający równowagę ciężkości ciała

    •          U dorosłych obu płci ŚCC leży w linii pośrodkowej ciała w odległości ok. 55% długości ciała od podłoża. Jest położony tuż przed II kręgiem krzyżowym.

    •          W trakcie cyklu chodu ŚCC biegnie po linii falistej/ sinusoidalnej wzdłuż kierunku chodu w płaszczyźnie poziomej,  unosząc się i opadając w płaszczyźnie strzałkowej

    •          W trakcie chodu przenoszenie ŚCC do przodu będzie wymagało tym mniejszego wydatku energii, im bardziej linia jego przebiegu zbliżać się będzie do linii prostej – I prawo Newtona -  ciało trwa w spoczynku lub porusza się po linii prostej jeśli nie zadziała na nie siła zewnętrzna.

    •          Organizm harmonizując ruchy miednicy, kolan i stóp powoduje znaczną redukcję odchyleń od linii prostej kierunku ruchu do ok. 4,4 cm w płaszczyznach poziomej i strzałkowej

    •          Obecność ruchomości w stawach kolanowych i skokowych obniża ponad dwukrotnie ruch sinusoidalny ŚCC z ok. 9,5 cmdo ok.4,4 cm. – Empiria próba chodu z usztywnieniem kolan i opieraniem stóp na piętach.

    •          Nierównoległość kończyn dolnych osiągana przez względne przywiedzenie w stawach biodrowych i kąt udowo-goleniowy ( fizjologiczna koślawość) ogranicza boczne przesuwanie się miednicy

    •          Determinanty chodu prawidłowego

    •          Rotacja miednicy w płaszczyźnie poziomej

    •          Miednica podąża za ruchem nogi wykrocznej wysuwając się adekwatną stroną do przodu, a  drugą stroną do tyłu  ze skrętem sumarycznym  ok. 80.

    •          Udo kończyny wykrocznej ustawia się w rotacji zewnętrznej, udo kończyny podpierającej w rotacji wewnętrznej.

    •          Rotacja miednicy wydłuża krok

    •          Pochylenie miednicy w płaszczyźnie czołowej

    •          Podczas chodu miednica (w warunkach prawidłowych) ustawia się lekko ukośnie, opadając w stronę kończyny wykrocznej

    •          Staw biodrowy kończyny. podporowej – ustawiony w przywiedzeniu

    •          Staw biodrowy kończyny wykrocznej – ustawiony w identycznym odwiedzeniu

    •          Miednicę przed większym opadaniem w kierunku kończyny wykrocznej zabezpiecza napięcie mięśnia pośladkowego średniego po stronie przeciwnej

    •          Opadanie miednicy wymusza zgięcie kolana dla ochrony stopy przed zaczepianiem palcami o podłoże.

    •          Pochylenie miednicy ogranicza o 50% unoszenie ŚCC

    •          Ruchy boczne miednicy –boczne przemieszczenia miednicy w czasie chodu, wynikające z naprzemiennostronnego obciążania kończyn dolnych

    •          Miednica podąża w kierunku nogi podporowej

    •          Ruchy boczne najbardziej widoczne są podczas wolnego chodu, podczas biegu zostają całkowicie zniwelowane

    •          Realizowane są w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i obu stawach biodrowych (przywodzenie + odwodzenie + rotacja)          

    •          Wielkość wychyleń bocznych miednicy jest osobniczo różna 

    •          Łączy się z rotacją - determinanta 1 i pochyleniem – determinanta 2

    •          Brak zmian położenia kończyn dolnych względem miednicy ograniczałby propulsję oraz zaburzał harmonię ruchu stawów biodrowych, kolanowych i stopy zwiększając wydatek energetyczny ustroju dla chodu

    •          Zgięcie stawu kolanowego w fazie podporu

    •          Z chwilą kontaktu pięty z podłożem, kolano jest wyprostowane, zginając się do kąta 150 - 200 do momentu przylegania powierzchni stopy do podłoża. W trakcie pełnego obciążenia /podpór właściwy/ następuje powtórny całkowity wyprost kolana

    •          Zgięcie stawu kolanowego w chwili gdy masa ciała przenosi się do przodu ponad nogą podporową, redukuje wysokość unoszenia ŚCC

    •          Ruch kolana - zgina się  zaraz po styku pięty z podłożem gdy kostki unoszą się zakreślając łuk ponad stępem oraz po raz drugi gdy pięta zaczyna się unosić a stopa przygotowuje się do odbicia

    •          Określa wymaganą wielkość skrócenia czynnościowego kończyny dolnej w fazie przenoszenia

    •          Skrócenie czynnościowe odbywa się we wszystkich trzech stawach - największe jest w stawie kolanowym

    •          Aby chód mógł być prawidłowy, staw kolanowy musi mieć możliwość zgięcia do kąta 65° (w fazie przenoszenia)

    •          Ruchy stopy i stawu skokowo – goleniowego określają kątową wielkość zakresu ruchomości w stawach skokowo-goleniowych w płaszczyźnie strzałkowej, która jest potrzebna przy prawidłowym chodzie od 15°wyprost do 20° zgięcie.

    •          Gdy pięta nogi wykrocznej styka się z podłożem stopa jest uniesiona grzbietowo, zaraz potem zgina się podeszwowo i przykłada do podłoża. Goleń wraz z kostkami zakreśla łuk ponad pietą. Oś obrotu mieści się w przodostopiu (głowy kości śródstopia i stawy śródstopno-paliczkowe).

    •           Ruchy te amortyzują i stabilizują chód.

    Działanie mięśni w czasie chodu

    •          Okresy czynności mięśni są krótkie, przeważa działanie grawitacji

    •          Na ogół mięśnie spełniają rolę stabilizowania, przyśpieszania i hamowania przy czym większość energii zużywana jest do hamowaniaruchu, mniej do bezpośredniego poruszania ciała naprzód. 

    •          Przy uniesieniu pięty napina się m. czworogłowy uda m. quadricepszużywając 40% potencjału umożliwiając zgięcie bioder i nadając kończynie pierwszy impet. Kość piętowa rozpoczyna ruch z pozycji pronacyjnej przez neutralną do supinacyjnej, która po kontakcie z podłożem powraca do pozycji pronacyjnej 

    •          Rotacja zewnętrzna uda nogi wykrocznej włącza pracę przywodzicieli

    •          Grupa prostowników  unosi stopę dla zabezpieczenia jej palców przed zahaczeniem o podłoże

    •          Pęd przenosi nogę wykroczną do przodu

    •          Mięśnie kulszowo-goleniowe -  dwugłowy uda, m. biceps femoris, półbłoniasty, m. semimembranosus półścięgnisty, m. semitendinosuszwalniają pęd nogi i stabilizują kolano

    •          Przy przenoszeniu masy ciała na kończynę działają na nią przywodziciele, a po nich włączają się odwodziciele stabilizując miednicę względem uda. Równocześnie z nimi napina się m. pośladkowy wielki m. gluteus maximus prostując biodro i przyhamowując rotację wewnętrzną uda kończyny podpierającej 

    •          Mięsień czworogłowy uda m. quadriceps łagodzi uderzenie piety o podłoże, hamuje masę ciała pchającą kolano do przodu i wyprowadza je do wyprostu

    •          Gdy ciało zaczyna poruszać się do przodu ponad nogą dźwigającą masę ciała -  m. prostownik grzbietu/ m. erector spinae i grupa odwodzicieli uda  utrzymują pochylenie miednicy i wyprostowaną postawę.

    •          Podczas fazy pełnego podporu ustaje praca mięsni z wyjątkiem mięśni  łydki które osiągają szczyt napięcia tuż przed uniesieniem pięty, kontynuując swoje działanie dla uniesienia miednicy. Potem przyłączają się przywodziciele uda rotując je zewnętrznie czym zaczął się cykl

    •          Główna aktywność mięśni zaczyna się w ostatnich 10% okresu wykroku osiągając szczyt pod koniec pierwszych 10 % okresu podporu i polega na hamowaniu przez :

    •          Mm kulszowogoleniowe,

    •          Prostownik grzbietu,

    •          Mm prostowniki stopy,

    •          Przywodziciele,

    •          Odwodziciele

    •          Mięsień pośladkowy wielki

    •          Mięsień czworogłowy uda

    •          W tym czasie grupa mięśni łydki jest bezczynna. Ich akcja zaczyna się pod koniec pierwszych 10 % okresu podporu i osiąga szczyt przed ostatnimi 10% okresu podporu działając przez okres podporu i początku wykroku.

    Izochronia - polega na równym w czasie obciążaniu lewej i prawej kończyny dolnej

    Izometria - polega na wykonywaniu równej długości kroków prawą i lewą kończyną dolną

    Izotonia - polega na prawidłowej koordynacji ruchów kończyn górnych i tułowia z praca kończyn dolnych.

    Fizjologia ustawienia stopy

    Supinacja – odwrócenie jest ruchem stopy zaczynającym się od wewnętrznej części pięty i przechodzącym przez wewnętrzny splot stopy w fazie lotu  i przyłożenia - mechanizm amortyzujący przy zetknięciu stopy z podłożem

    Pronacja -  nawrócenie jest ruchem stopy zaczynającym się od zewnętrznej części pięty i przechodzącym przez wewnętrzny splot stopy do głowy I kości śródstopia – w fazie  pełnego podporu i przenoszenia ciężaru przez stopę – wspomaga odbicie – propulsję

    Patologia ustawienia stopy

    •          Supinacja stopy – szpotawienie – ustawienie w pozycji przeciążającej V łuk podłużny stopy – brzeg zewnętrzny. Włącza w łańcuch zmian patologicznych stawy kolanowe i stawy biodrowe. Postępowanie kalceotyczne - wkładki pronujące 

    •          Pronacja stopy  – koślawienie -  ustawienie w pozycji przeciążającej I łuk podłużny stopy – brzeg przyśrodkowy. Włącza w łańcuch  zmian patologicznych stawy kolanowe i stawy biodrowe. Postępowanie kalceotyczne - wkładki supinujace  

    Przeciętne ludzkie dziecko potrafi poruszać się chodem gdy osiąga wiek pomiędzy dziewiątym i piętnastym miesiącem życia. Stereotyp chodu utrwala się około 7 roku życia.

    Chód fazy

     

    Faza podporu
    rozpoczyna się w momencie zetknięcia się pięty z podłożem, a kończy w chwili oderwania palucha:

    ·         kontakt pięty z podłożem, przodostopie uniesione

    ·         przyleganie całej powierzchni stopy do podłoża

    ·         pełne obciążenie (środek masy ciała znajduje się nad środkiem geometrycznym powierzchni styku stopy z podłożem)

    ·       oderwanie pięty od podłoża – przetaczanie stopy (propulsja) stopa opiera się na głowach kości śródstopia

    ·         oderwanie palucha – odbicie

    Podczas przeciętnie szybkiego chodu faza podporu jednej kończyny dolnej zajmuje około 60% czasu cyklu chodu

    Faza przenoszenia

    rozpoczyna się w momencie oderwania od podłoża palucha, a kończy w chwili zetknięcia pięty tej samej kończyny z podłożem:

    przyspieszenie:

    ·         rozpoczyna się w momencie gdy paluch kończyny dolnej zakrocznej odrywa się od podłoża i noga zakroczna goni tułów, a kończy w chwili gdy kończyna ta znajdzie się pod środkiem ciała 

    przenoszenie właściwe:

    ·         sytuacja, w której oś poprzeczna stawu skokowo – goleniowego znajduje się w płaszczyźnie czołowej głównej ciała, a przenoszona kończyna jest potrójnie zgięta (w stawie skokowym, kolanowym, biodrowym)

    hamowanie

    ·         po wyprzedzeniu tułowia przez kończynę dolną zakroczna następuje zwolnienie tempa ruchu kończyny ku przodowi i przygotowanie jej do kontaktu z podłożem

    Faza podwójnego podparcia

    ·         paluch nogi zakrocznej jeszcze się nie oderwał od podłoża a pięta nogi wykrocznej już się oparła

    Czas trwania fazy podwójnego podparcia jest zależny od szybkości chodu. Imjest ona większa tym faza ta jest krótsza. Podczas biegu faza podwójnego podparcia nie występuje – zastąpiona jest fazą lotu

    W cyklu chodu na okres podporu przypada 60% a na okres przenoszenia 40 % czasu

  • Chondromalacja

     

    (najczęściej rzepki) polega na zwyrodnieniu, rozpulchnieniu spluszowaceniu (rozdzieleniu na słupki na podobieństwo włosów pluszu) oraz wytwarzaniu się szczelin i ubytków chrząstki stawowej.  Przyczyną jest bezpośredni uraz lub ocieranie się nierównych powierzchni stawowych rzepki o rowek międzykłykciowy kości udowej

  • Chondrophatia

     

    długotrwała choroba chrząstki o zmiennych objawach

  • Cicatrix

     

    blizna tkanka łączna zastępująca tkankę uszkodzoną przez uraz lub chorobę

  • Claudicatio

     

    utykanie, chromanie

  • CMC – (carpo-metacarpal joint)

     

    staw śródręczno-nadgarstkowy

  • Cobba kąt

    metoda diagnostyczna służąca do obliczenia stopnia skrzywienia kręgosłupa

    Polega na wykreśleniu prostych wzdłuż górnej powierzchni górnego kręgu krańcowego skrzywienia i dolnej powierzchni dolnego kręgu krańcowego, a następnie narysowaniu prostych prostopadłych do tych linii. Proste te, przecinając się z boku wygięcia wskazują kąt wygięcia w stopniach. Kąt o wartości powyżej 100 jest decydujący dla postawienia rozpoznania skoliozy

  • Collesa złamanie

                złamanie dalszego końca kości promieniowej  w którym odłam obwodowy jest zagięty grzbietowo ze szczytem złamania skierowanym dłoniowo

                Smitha złamanie – złamanie dalszego końca kości promieniowej dłoniowe zagięcie i

                dogłowowe przemieszczenie dalszego odłamu kości promieniowej

                Bartona złamanie – podwichnięcie dłoniowe ( najczęściej ) lub grzbietowe

                nadgarstka w wyniku przezstawowego złamania kości promieniowej

  • Collum anatomicum

    okrężny rowek oddzielający głowę kości ramiennej od pozostałej

    części jej końca bliższego wzdłuż którego przyczepia się torebka stawowa stawu barkowego

  • Contractura

     

    przykurcz

  • Contusio

     

    stłuczenie

  • Correctio


    naprawa

  • Coxa anteverta

     

    zwrot kości udowej ku przodowi

  • Coxa plana

     

    biodro płaskie , spłaszczenie głowy kości udowej

  • Coxa protrusa

     

    nadmierne zagłębienie głowy kości

  • Coxartroza

     

    zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawu biodrowego

  • CPM – (continous passive motion)

     

    stałe bierne ruchy

  • CRP – (C-reactive protein)

     

    białko C-reaktywne

  • CTLS – (cervico-thoracic-lumbo-sacral)

     

    szyjno-piersiowo-lędźwiowo-krzyżow

  • CTR – (carpal tunnel release)

     

    odbarczenie kanału nadgarstka

  • CTS -( carpal tunnel syndrome)

    zespół kanału nadgarstka , zespół cieśni kanału nadgarstka

    stały ucisk na nerw pośrodkowy przechodzący przez kanał nadgarstka

    Bezpośrednią przyczyną powstania zespołu cieśni kanału nadgarstka jest wzmożone ciśnienie w kanale powodujące ucisk nerwu pośrodkowego, co powoduje upośledzenie funkcji nerwu .
    Najczęstsze przyczyny powstawania objawów składających się na zespół cieśni to:
    1.Stany zapalne w obrębie pochewek ścięgien wchodzących w skład kanału nadgarstka
    2.Urazy - złamanie kości nadgarstka lub nasady dalszej kości promieniowej ( wylew krwi w obręb ograniczonej przestrzeni jaką jest kanał nadgarstka powoduje wzrost ciśnienia ww okolicy)
    3.Choroba reumatyczna
    4.Przeciązenie nadgarstka spowodowane wykonywaną praca bądz aktywnością fizyczną - ciągłe ruchy skrętne, stale utrzymywane zgięcie grzbietowe podczas wykonywania pracy.

    Obraz kliniczny

     

    1.Drętwienie ,mrowienie i ból palców ręki - szczególnie dotyczy palców I - III
    2.Ból i drętwienie ręki - nasilające sie zwłaszcza w godzinach nocnych
    3.Parestezje w obrębie całej reki - nie tylko w obszarze unerwienia n.pośrodkowego co jest spowodowane istnieniem gałęzi łączących pomiędzy nerwem pośrodkowym i łokciowym.
    4.Początkowo okresowe a potem stałe osłabienie siły mięśniowej ręki - zwłaszcza osłabienie chwytu szczypcowego
    5.Bóle, drętwienia i mrowienia mogą promieniować do ramienia, barku i szyi
    6.Ulgę często przynoszą potrząsanie ręką lub opuszczanie kończyny górnej w dółlo