Salony medyczne Life+

Dla zarejestrowanych

Słownik pojęć

B

  • b.d – bis in die

    dwa razy dziennie – skrót recepturowy stosowany prz zaleceniu częstotliwości 

    stosowania środka leczniczego

  • B.M.

    bachelor of medicine – LEKARZ MEDYCYNY

  • BADANIE

    exploratio, investigatio – czynności mające na celu ustalenie stanu w jakim znajduje się przedmiot badania ( osoba żyjąca , zwłoki płyny ustrojowe) i określenie jego właściwości. Wyróżnia się badanie podmiotowe (wywiad) i badanie przedmiotowe (fizykalne)

  • BAKTERIOMOCZ

    bacteriuria obecność bakterii w moczu. Może być nieznamienna jeśli ilość bakterii nie przekracza 105w ml oraz znamienna jeśli ilość bakterii przekracza tą ilość . Znamienna świadczy o zakażeniu w drogach

  • BALNEOLOGIA

    gałąź medycyny zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód mineralnych i peloidów w leczeniu chorób.

  • BALOTOWANIE RZEPKI

    zagłębianie się rzepki pomiędzy kłykcie kości udowej pod wpływem ucisku w przypadku wypełnienia jamy stawu wysiękiem.

  • BANKARTA uszkodzenie

    oddzielenie od kostnego brzegu panewki stawu ramiennego przednio-dolnej części obrąbka. Może występować jednocześnie z złamaniem brzegu panewki. Należy tu również oderwanie przyczepu panewkowego dolnego więzadła obrąbkowo- ramiennego . Uszkodzenie Bankarta ma znaczny wpływ w powstawaniu niestabilności stawu ramiennego.

  • BARK


    Obręcz kończyny górnej, obręcz barkowa (łac. cingulum membri superioris) - struktura kostna, połączona za pomocą stawów. Jest punktem podparcia dla mięśni kończyn górnych. Połączone są z nią kończyny: prawa i lewa.
    Obręcz kończyny górnej tworzą:

    * łopatki (scapula)
    * obojczyk (clavicula)
    Obojczyk oddziela tułów od szyi, a łopatka wchodzi w skład grzbietu.

    Obręcz kończyny górnej ma tylko jeden staw, którym łączy się z pozostałą częścią szkieletu. Jest nim staw mostkowo-obojczykowy (articulatio sternoclavicularis) zwnay stawem obojczykowym przyśrodkowym. Umożliwia ruchy do góry i do dołu, do przodu i do tyłu oraz ruch obrotowy wzdłuż długiej osi obojczyka
    Staw barkowo-obojczykowy ( articulatio acromioclavicularis) zwany też stawem obojczykowym bocznym łączy obojczyk z łopatką Umożliwia unoszenie i obniżanie łopatki wysuwanie łopatki do przodu i cofanie jej do tyłu oraz ruchy obrotowe.

    W okolicy barku położony jest staw ramienny ( articulatio humeri) łączący kość ramienną z łopatką Umożliwia on:
    odwodzenie do poziomu 900 i przywodzenie
    ruchy wahadłowe do przodu i do tyłu z przewagą do przodu
    ruchy obwodzenie
    ruchy obrotowe długiej osi kości ramiennej będąc składową łańcucha stawowego.

    Główne mięśnie, działające na obręcz kończyny górnej i ramię:

    1. mięsień czworoboczny (musculus trapezius)
    2. mięsień najszerszy grzbietu (musculus lasissimus dorsi )
    3. mięsień równoległoboczny (musculus rhomboideus)
    4. mięsień dźwigacz łopatki (musculus lewator scapulae)
    5. mięsień podobojczykowy (musculus subclavius)
    6. mięsień piersiowy mniejszy (musculus pectoralis minor)
    7. mięsień piersiowy większy (musculus pectoralis major)
    8. mięsień zębaty przedni (musculus serratus anterior)
    9. mięsień naramienny (musculus deltoideus)
    10. mięsień nadgrzebieniowy (musculus supraspinatus )
    11. mięsień podgrzebieniowy (musculus infraspinatus )
    12. mięsień obły mniejszy (musculus teres minor)
    13. mięsień obły większy (musculus teres major)
    14. mięsień podłopatkowy (muscul;us suscapularis)

    DZIAŁANIE MIĘŚNI
    1. m czworoboczny
    a. Część górna - dźwiga staw ramienny ku górze,
    b. Część środkowa - zbliża łopatkę do kręgosłupa
    c. Część dolna – opuszcza staw ramienny
    Górne i dolne części wspólnie obracają łopatkę co umożliwia uniesienie ramienia ponad poziom.
    Działanie całego mięśnia jest wypadkową czynności jego poszczególnych części z przewagą unoszenia i obrotu.
    2. mięsień najszerszy grzbietu – opuszcza podniesione ramię przywodzi je do tyłu i obraca do wewnątrz
    3. mięsień równoległoboczny – pociąga łopatkę w kierunku przyśrodkowym i przyciska ją do klatki piersiowej .
    4. mięsień dźwigacz łopatki – pociąga łopatkę ku górze i przyśrodkowo, jednostronnie zgina kręgosłup szyjny ku bokowi, obustronnie ku tyłowi.
    5. mięsień podobojczykowy – pociąga obojczyk ku dołowi i do przodu. Hamuje ruchy w stawie mostkowo-obojczykowym
    6. mięsień piersiowy mniejszy – obniża obręcz kończyny górnej, przesuwa ją do przodu, obraca łopatkę
    7. mięsień piersiowy większy – pociąga łopatkę do przodu, przyciąga ramię przyśrodkowo, opuszcza podniesione ramię i obraca je do wewnątrz
    8. mięsień zębaty przedni –
    a. część górna – pociąga staw ramienny do przodu
    b. cześć dolna – pociąga bark ku dołowi i obraca łopatkę umożliwiając odwiedzenie ramienia ponad poziom.
    Cały mięsień przyciska łopatkę do klatki piersiowej
    9. mięsień naramienny :
    a. część barkowa – podnosi( odwodzi ) ramię w stawie ramiennym do poziomu
    b. część obojczykowa – obraca ramię do wewnątrz i przywodzi je do przodu
    c. część grzebieniowa – obraca ramię na zewnątrz i przywodzi je do tyłu
    10. mięsień nadgrzebieniowy – odwodzi ramię
    11. mięsień podgrzebieniowy – odwraca ramię na zewnątrz, pomaga w podnoszeniu ramienia, odwodzi i zgina
    12. mięsień obły mniejszy – obraca kość ramienną na zewnątrz
    13. mięsień obły większy – opuszcza podniesione ramię , przywodzi ramię do tyłu i obraca je do wewnątrz.
    14. mięsień podłopatkowy – obraca ramię do wewnątrz , przywodzi ramię.

  • BARTONA złamanie


    złamanie dalszej nasady kości promieniowej może być z przemieszczeniem dłoniowym lub grzbietowym . Jest równoznaczne z złamanie Smitha typu III.

  • BASIS

    podstawa
    b. cranii – podstawa czaszki
    b mandibulae- podstawa żuchwy
    b. patellae – podstawa rzepki

  • BAXTERA nerw


    gałązka ruchowa odchodząca od mięśnia odwodziciela palca małego, która przebiega pod powięzią mięśnia odwodziciela palucha i może być przyczyną trudnego w leczeniu bólu pięty.

  • BCG

    Bacillus Calmette-Guerin – atenuowany szczep Mycobacterium bovis , stosowany do szczepień przeciwko gruźlicy

  • BDGF


    Bone Derived Growth Factor czynnik regulujący wzrost i przebudowę kości wytwarzany w tkance kostnej

  • Bechterewa choroba

    Zesztywniające Zapalenie Stawów Kręgosłupa ZZSK  choroba rozpoczyna się po zakończeniu fazy wzrostu  Choroba charakteryzuje się przewlekłym procesem zapalnym z brakiem charakteru destrukcyjnego mający tendencję do usztywnienia stawów kręgosłupa i stawów obwodowych. Choroba rozpoczyna się zajęciem stawów krzyżowo-biodorwych obustronnie i symetrycznie W dalszej kolejności proces obejmuje połączenia kręgów lędźwiowych, piersiowych i szyjnych Proces dotyczy również stawów żebrowo-mostkowych i żebrowo-kręgowych . U części chorych dochodzi do zajęcia stawów obwodowych. W obrazie dominuje ból i sztywność odczuwana zwłaszcza nocą i rano.  Dochodzi do zmniejszenia fizjologicznej lordozy lędźwiowej i zwiększenia kifozy piersiowej Z czasem pojawiają się przykurcze w stawach biodrowych i kolanowych co jest określane mianem sylwetki narciarza. W postępowaniu terapeutycznym ważną rolę odgrywa kinezyterapia

  • BELECZKA


    trabecula – drobny, wydłużony element łącznotkankowy kostny lub mięśniowy będący zrębem narządu
    b. chrzęstna – trabecula cartilaginea pasmo komórek i włókien powstając w procesie kostnienia śródchrzęstnego
    kostna – trabecula ossea – cienka , wydłużona , wielokształtna beleczka utworzona z różnej liczby cienkich blaszek spojona niewielką ilością substancji podstawowej kości

  • BERGA klasyfikacja


    radiologiczna klasyfikacja przodostopia przywiedzionego.
    Proste – izolowane przodostopia przywiedzione
    Złożone - przodostopia przywiedzione i boczne przesunięcie części środkowej stopy
    Stopa przekrzywiona (skewfoot) – przodostopia przywiedzione i koślawość stępu
    Złożona stopa przywiedziona – przodostopia przywiedzione koślawość stępu i boczne przesunięcie części środkowej stopy.

  • BERNDTA i HARDY’EGO klasyfikacja

     

    klasyfikacja zmian chrzęstno-kostnych kości skokowej powstałych na drodze urazu lub martwicy idiopatycznej jałowej. ( osteochondritis dissecans) złamanie chrzęstne bloczka kości skokowej, złamanie chrzęstno-kostne , złamanie bloczka kości skokowej.
    Typ I – złamanie zgnieceniowe
    Typ II – częściowo oddzielony fragment chrzęstno-kostny
    Typ III – fragment całkowicie oddzielony, ale bez przemieszcze

  • BICZ SZKOCKI

     

    odmiana natrysku o ciśnieniu 3 – 4 atm.i naprzemiennej temperaturze ciepłej i zimnej strumienia wody. Zmienianej co kilkanaście sekund.

  • BIFURCATIO

     

    rozdwojenie
    b. tracheae – rozdwojenie tchawicy
    b. aortae – rozdwojenie aorty

  • BIODRO – Coxa - staw biodrowy

     (łac. articulatio coxae)

    łączy kość miedniczą z kością udową
    Obręcz kończyny dolnej składa się z kości miednicznej (os coxae), która wraz z kością krzyżową tworzy silny pierścień kostny zwany miednicą( pelvis).
    Kość miednicza składa się z zrośniętych /u dorosłego/ ze sobą:
    kości biodrowej ( os ilium),
    kości kulszowej. ( os ischii)
    kości łonowej ( os pubis)

    Staw biodrowy to staw wieloosiowy, kulisty panewkowy, utworzony przez panewkę kości biodrowej (acetabulum), w głębi której znajduje się powierzchnia księżycowata, pokryta chrząstką szklistą. Dół panewki jest wypełniony tkanką tłuszczową i kosmkami maziowymi więzadła głowy kości udowej. Panewkę pogłębia chrzęstny obrąbek panewkowy. Cały staw otoczony jest torebką stawową. Wewnątrz niej znajduje się błona maziowa.

    Ruchy wykonywane przez kość udową w tym stawie:

    * prostowanie (extensio)
    * zginanie (flexio)
    * odwodzenie (abductio)
    * przywodzenie (adductio)
    * rotacja zewnętrzna (rotatio externa)
    * rotacja wewnętrzna (rotatio interna)
    * obwodzenie (circumductio)

    Najważniejsze mięśnie stawu biodrowego:
    1. Mięsień biodrowo-lędźwiowy ( m. iliopsoas)
    2. Mięsień pośladkowy wielki (m. gluteus maximus)
    3. Mięsień napinacz powięzi szerokiej (m. tensor fasiae latae)
    4. Mięsień pośladkowy średni ( m. gluteus medius)
    5. Mięsień pośladkowy mały ( m. gluteus minimus)
    6. Mięsień gruszkowaty ( m. piriformis)
    7. Mięsień zasłaniacz wewnętrzny (m. obturator internus)
    8. Mięsień czworoboczny uda ( m. quadratus femoris)
    9. Mięsień zasłaniacz zewnętrzny (m. obturator externus)
    Mięśnie uda
    10. Mięsień krawiecki, m. najdłuższy uda ( m. sartorius)
    11. Mięsień prosty uda ( m. rectus femoris) (
    12. Mięsień smukły ( m. gracilis)
    13. Mięsień grzebieniowy ( m. pectineus)
    14. Miesień przywodziciel długi (m adductor longus)
    15. Miesień przywodziciel krótki (m. adductor brevis)
    16. Mięsień przywodziciel wielki (m. adductor magnus)
    17. Mięsień półścięgnisty ( m semitendinosus)
    18. Mięsień półbłoniasty (m. semimembranosus)
    19. Mięsień dwugłowy uda ( m biceps femoris)

    DZIAŁANIE MIĘŚNI
    1. Mięsień biodrowo-lędźwiowy składa się z:
    a. M. lędźwiowy większy ( m. psoas major)
    b. M. lędźwiowy mniejszy ( m. psoas minor)
    c. M biodrowy ( m..iliacus)
    Silny zginacz stawu biodrowego Przywodzi i obraca na zewnątrz . Jego porażenie uniemożliwia chodzenie. Działając jednostronnie zgina kręgosłup w odcinku lędźwiowym do boku.
    2. Mięsień pośladkowy wielki - utrzymuje pionową postawę ciała podczas stania i chodzenia Najsilniejszy prostownik stawu biodrowego antagonista m. biodrowo-lędźwiowego. Prostuje kolano. Jest najsilniejszym obracaczem na zewnątrz w stawie biodrowym i przywodzicielem. A przez swój przyczep powięziowy odwodzi udo.
    3. Mięsień napinacz powięzi szerokiej Zgina udo w stawie biodrowym. Silny odwodziciel Ustala wyprostowany staw kolanowy , natomiast zgięty zgina jeszcze bardziej.
    4. Mięsień pośladkowy średni W ruchach zgięcia i prostowania uda w stawie biodrowym część przednia unosi ( zgina udo), obraca je do wewnątrz części tylne opuszczają( prostują udo) obracają je na zewnątrz. Ich praca to odwodzenie nóg. Najsilniejszy odwodziciel Osłabienie mięśni – chód kaczkowaty .
    5. Mięsień pośladkowy mały – działanie podobne do m. pośladkowego średniego tylko słabsze.
    6. Mięsień gruszkowaty Zapewnia ruch obrotowy na zewnątrz, odwodzenie, słaby prostownik.
    7. Mięsień zasłaniacz wewnętrzny Obraca udo na zewnątrz słaby przywodziciel i słaby prostownik uda. Jego działanie nieznacznie wzmacniają mm. bliźniacze górny i dolny (mm gemelli superior et inferior)
    8. Mięsień czworoboczny uda Obraca na zewnątrz, przywodzi i prostuje udo.
    9. Mięsień zasłaniacz zewnętrzny . Obraca udo na zewnątrz, prostuje przywodzi. Przytrzymuje głowę kości udowej w pionowej postawie ciała przy jej wysuwaniu się z panewki.
    10. Mięsień krawiecki Mięsień dwustawowy , jedyny zginający zarówno staw biodrowy i kolanowy. Zgina, odwodzi i nieznacznie obraca na zewnątrz udo.
    11. Mięsień prosty uda Najsilniejszy zginacz stawu biodrowego. Podnosi udo podczas chodzenia. Silny odwodziciel. Działa najsilniej na staw biodrowy przy zgiętym kolanie.
    12. Mięsień smukły Przywodzi, przy wyprostowanym kolanie, udo, słabo prostuje i obraca je na zewnątrz
    13. Mięsień grzebieniowy Słaby przywodziciel uda, zgina i nieznacznie obraca je na zewnątrz.
    14. Miesień przywodziciel długi Silny przywodziciel Unosi udo i obraca je na zewnątrz.
    15. Miesień przywodziciel krótki Silny przywodziciel, obraca udo na zewnątrz i zgina je.
    16. Mięsień przywodziciel wielki – najsilniejszy przywodziciel obraca udo na zewnątrz i do wewnątrz, prostownik stawu biodrowego
    17. Mięsień półścięgnisty – Prostownik i słaby przywodziciel stawu biodrowego
    18. Mięsień półbłoniasty - Silny przywodziciel i prostownik stawu biodrowego
    19. Mięsień dwugłowy uda – Jego głowa długa jest prostownikiem stawu biodrowego, przywodzi i słabo odwraca udo


    Więzadła stawu biodrowego

    * więzadło biodrowo-udowe (ligamentum iliofemorale).

    Odchodzi od kolca biodrowego przedniego dolnego i przyczepia się do kresy międzykrętarzowej. Pasmo górne tego więzadła hamuje ruchy obrotowe uda na zewnątrz i ogranicza przeginanie się do tyłu, oraz hamuje ruch przywodzenia uda. Pasmo przednie hamuje nadmierne prostowanie oraz obrót uda do wewnątrz. Oba pasma są dla siebie antagonistami. Jest to najsilniejsze więzadło z całego organizmu. Może wytrzymać obciążenie do 350 kg.

    * więzadło łonowo-udowe (ligamentum pubofemorale).

    Rozpoczyna się na trzonie i gałęzi górnej kości łonowej i dochodzi do krętarza mniejszego kości udowej. Ogranicza odwodzenie uda.

    * więzadło kulszowo-udowe (ligamentum ischiofemorale)

    Rozpięte pomiędzy tylnym brzegiem panewki a krętarzem większym. Hamuje ruchy obrotowe uda do wewnątrz oraz ruchy przywodzenia.

    * warstwa okrężna (zona orbicularis).

    Jest to okrężne pasmo włókniste, przebiega wokoło szyjki anatomicznej głowy kości udowej. Warstwa okrężna wzmacnia torebkę stawową, uelastycznia i stabilizuje staw biodrowy.

    * Więzadło głowy kości udowej (ligamentum capitis femoris).

    Rozpięte między dołkiem głowy a dołem panewki, hamuje ruchy przywodzenia oraz ruchy obrotowe na zewnątrz.

    Dla stawu biodrowego pionowa pozycja ciała to położenie krańcowe. Położenie relaksacyjne to położenie pośrednie – mierne zgięcie, odwiedzenie, obrót na zewnątrz. W pionowej postawie ciała głowa kości udowej nie jest w całości objęta panewką , która obejmuje ją tylko po stronie górnej i tylnej. Strona przednia obejmowana jest przez więzadło biodrowo – udowe.
    Staw jest stawem kulistym panewkowym o nieskończonej ilości osi. Ruchy zgięcia i prostowania w tym stawie są tym bardziej ograniczane im bardziej są wykonywane równocześnie ruchy przywodzenia i odwodzenia. Kombinacja tych ruchów wynikowo daje ruchy obwiedzenia.

  • BIOMECHANIKA

     

    nauka o ruchach i silach działających w żywym organizmie

  • BIONIKA

     

    dyscyplina cybernetyczna powstała na gruncie techniki i biologii zajmująca się badaniem, analizą i modelowaniem wybranych czynności organizmów żywych w celu wykorzystania uzyskanych wyników do rozwiązania problemów technicznych i biologicznych

  • BIOPSJA

    przyżyciowe pobranie fragmentu narządu , tkanki do badania mikroskopowego lub chemicznego

  • BIOTECHNOLOGIA


    dziedzina nauki zajmująca się przemysłowym wykorzystaniem odkryć z dziedziny biologii.

  • BKA


    Belove Knee Amputation – amputacja poniżej stawu kolanowego

  • BLASZKA


    lamina – jednolity pod względem budowy płaski element strukturalny występujący w różnych tkankach i narządach ; może składac się z takanki łącznej i innych tkanek

  • BLIZNA


    cicatrix – tkanka łączna zastępująca tkankę uszkodzoną przez uraz lub chorobę

  • BLIZNOWACENIE


    proces gojenia się ran i ubytków tkankowych z pozostawieniem blizny

  • Blounta choroba

     

    zespół Blounta-Barbera; piszczel szpotawa dzieci i młodzieży; tibia vara infantum et iuvenum; osteochondrosis deformans tibiae; necrosis aseptica condyli medialis tibiae. Choroba polega na szpotawym ustawieniu piszczeli , spowodowanym zaburzeniami w obrębie przyśrodkowego kłykcia głowy kości piszczelowej Etiologia jest nieokreślona Choroba obejmuje 1/3 bliższą piszczeli. Klinicznie stwierdza się postępujące szpotawe zagięcie kończyny tuż poniżej kolana z szpotawością kolan oraz skręcenie do wewnątrz goleni wraz ze stopą

  • BMP

     

    Bone Morphogenetic Proteins – białka morfogenetyczne kości. Stymulują śródchrzęstne powstawanie kości. Pobudzają tworzenie kostniny w miejscu złamania.

  • BÓL

    dolor – cierpienie fizyczne zależne od podrażnienia czuciowych receptorów w różnych okolicach ciała.
    Bóle krzyża – LBP - Low Back Pain niesprecyzowany proces chorobowy powodujący bóle dolnego odcinka kręgosłupa lędźwiowego. Przyczynami dolegliwości mogą być niestabilności kręgów, ciasnota kanału kręgowego i kanałów korzeniowych, ciasnota przedziałów powięziowych mięśni okołokręgosłupowych, wypuklina jądra miażdżystego, spondyloza i inne.
    Bóle fantomowe – uporczywe bóle , często o charakterze kauzalgii odczuwane przez chorych w miejscach odpowiadających amputowanym cześciom ciała, glównie w kończynach.

  • BORELIOZA


    Gorączka z Lyme – choroba zapalna przenoszona przez kleszcze. Czynnikiem etiologicznym jest krętek Borelia burgdorfii . Zwiastuny po ukąszeniu przez zarażonego kleszcza – charakterystyczne zmiany skórne : rumień przewlekły wędrujący miejscu ukąszenia . U nieleczonych chorych dochodzi do rozsiewu zakażenia i powstania procesu zapalnego o niejednolitym obrazie klinicznym obejmującym stawy, układ nerwowy, serce i skórę.

  • BR


    brachioradialis – mięsień ramienno-promieniowy

  • BRACHIALGIA


    zespół sztywności i bólu barku często promieniujący do przedramienia i ręki bez określenia jego przyczyny.

  • BRACHYDACTYLIA


    wrodzona krótkość palców

  • BRACHYMETACARPIA


    wrodzona krótkość kości śródręcza

  • BRACHYMETATARSJA


    krótkość kości śródstopia

  • BRADYKINEZJA

     

    spowolnienie ruchowe, niemożność wykonania szybkich ruchów, występuje najczęściej wraz z sztywnością mięśniową. Uogólniona bradykinezja jest objawem chorób neurologicznych zwłaszcza choroby Parkinsona.

  • BREVICOLLIS

     

    wrodzona krótkość szyi

  • BRODIEGO ropień

     

    patrz Abscessus

  • BST

     

    Balanced Skeletal Traction – wyciąg szkieletowy zrównoważony

  • BUNION


    współistnienie choroby zwyrodnieniowej stawu śródstopno-paliczkowego palucha i nieprawidłowe ustawienie kątowe lub koślawość tego stawu. Objawy: narastający ból i obrzęk, konflikt z obuwiem, utrudnienie chodzenia i zapalenie kaletki po stronie przyśrodkowej stawu.

  • BUNIONETTE

     

    po bocznej stronie głowy piątej kości śródstopia. Jest też nazywane „ kostką krawca”.

     

     

  • BUNNEL APARAT

     

    orteza kończyny górnej korygująca przykurcze w obrębie stawów ręki i nadgarstka przy pomocy zestawu taśm gumowych i dźwigni

  • BURSA

     

    kaletka maziowa

  • BURSITIS

     

    zapalenie kaletki maziowej
    prepatellaris – zapalenie kaletki przedrzepkowej
    purulenta – ropne zapalenie kaletki maziowej