Układ narządów ruchu człowieka spełnia dwie zasadnicze funkcje:

· statyczne będąc konstrukcyjnym szkieletem organizmu,

· dynamiczne – zapewniające organizmowi lokomocję.

Funkcje statyczne realizowane sa przez układ podporowy - kostno-stawowy.

Funkcje dynamiczne realizowane sa przez układ mięśniowy wraz z sterującym układem nerwowym.

Ortopedia jest nauką o schorzeniach, obrażeniach i sposobach leczenia układu narządów ruchu. Jej głównym polem aktywności jest:

· profilaktyką,

· rozpoznawanie,

· leczenie

Ortopedia korzysta z osiągnięć innych nauk medycznych, głównie takich jak:

· traumatologia – nauka o urazach, wywoływanych przez nie skutkach i sposobach postępowania,

· chirurgia, dla której ortopedia jest węższą specjalnością obejmującą głównie postępowanie lecznicze w zakresie koścca, układu stawowego i mięśniowego

· rehabilitacja medyczna – nauka o sposobach postępowania rehabilitacyjnego w celu przywrócenia maksymalnego poziomu funkcjonalnego , sprawnosci fizycznej i psychicznej

· biomechanika – nauka o stanach równowagi i ruchu człowieka

· neurologia – nauka o układzie nerwowym

· neurochirurgia – nauka o chirurgicznym postępowaniu w schorzeniach układu nerwowego

· choroby wewnętrzne ze szczególnym uwzględnieniem chorób układowych /tkanki łącznej/, chorób metabolicznych /cukrzycy/

Z tego powodu, jest interdyscyplinarną dziedziną wiedzy medycznej jako, że trudno znaleźć schorzenie, zwłaszcza przewlekłe, nie mające choćby pośredniego negatywnego wpływu na możliwości ruchowe, czy to przez długotrwałe unieruchomienie, czy to przez zaburzenia koordynacji nerwowo-mięsniowej, czy to przez osłabienie siły mięśniowej, czy  zmiany zwyrodnieniowe.

Ta powszechność zaburzeń o różnej etiologii – przyczynie, rzutująca na sprawność motoryczno-lokomocyjną organizmu ludzkiego jest dodatkowo multiplikowana hipokinezą cywilizacyjną. Pod tym pojęciem rozumie się obniżenie motoryki i lokomocji spowodowane „osiągnięciami” współczesnej cywilizacji i preferowanym - siedzącym trybem życia. Obserwujemy tu zjawisko „błędnego koła”- ograniczanie ruchu obniża sprawność motoryczną – obniżona sprawność motoryczna ogranicza ruch.

Ograniczenie ruchu niesie ze sobą zawsze skutki ogólnoustrojowe.

Dla potrzeb przypomnienia skutków bezruchu - akinezy czy ograniczenia ruchu hipokinezy, celowym jest poddanie analizie udokumentowane w aktualnym piśmiennictwie następstwa takich stanów – dostatecznie obrazujące wagę tego problemu.

• zmniejszenie objętości osocza (zaburzenia gospodarki białkowej, zaburzenia krzepnięcia,

zagęszczenie krwi, zakrzepy, zatory, itd.),

• niedociśnienie ortostatyczne (niedotlenienie mózgu i skutki),
• spadek maksymalnego zużycia tlenu (niedotlenienie, niedożywienie tkanek itd.),
• wzmożone ryzyko niedodmy,
• zapalenia płuc,
• zachłyśnięcia (zapalenia płuc i skutki),
• zastój żylny (obrzęki, stany zapalne, zakrzepy, zatory i skutki),
• zakrzepica żył głębokich,
• zatory tętnicy płucnej,
• zastój moczu (zakażenia, zaburzenia wydalania, mocznica i skutki),
• zmniejszenie poszczególnych objętości płuc (niedotlenienie i skutki),
• zaburzenie wymiany gazowej w związku ze zmianą stosunku wentylacji do perfuzji,
• hiperkalcemia (nadmiar wapnia w surowicy krwi) powoduje zaleganie, agregację i skutki:
• brak łaknienia, nudności, wymioty, zaparcia, kolka jelitowa, porażenna niedrożność jelit,
• martwica trzustki, zaburzenia czynności nerek, apatia, senność, śpiączka,
• spadek sprawności mechanizmów termoregulacyjnych,
• upośledzenie mechanizmów odpornościowych,
• osteoporoza (bóle, złamania kości i skutki),
• nietolerancja glukozy (cukrzyca i skutki),
• zaparcia (zaburzenia przemiany materii, otyłość, opadnięcie narządów jamy brzusznej,
• niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej i skutki),
• zaniki mięśniowe,
• przykurcze stawów (usztywnienia, bóle),
• urazy nerwów obwodowych (wtórne uszkodzenia nerwów, porażenia, niedowłady,
• zaniki masy mięśniowej),
• naruszenia ciągłości skóry (odleżyny, zaburzenia wodno-elektrolitowe, stany zapalne
• tkanek miękkich, kości, zakażenia ogólnoustrojowe i skutki),
• zespoły przeciążenia (zastępczego) kończyn górnych (niedowłady, porażenia i skutki),
• zaburzenia sensoryczne i percepcyjne (psychoza i następstwa) nasilające się podczas
• rehabilitacji prowadzonej w warunkach szpitalnych.

Wśród następstw znacznego ograniczenia aktywności fizycznej (poza wyżej wymienionymi) są podawane:

• zwolnienie przepływu krwi (niewydolność krążenia),
• zmniejszenie pojemności wyrzutowej i minutowej serca,
• zmiany zwyrodnieniowe w układzie sercowo-naczyniowym (nadwaga je pogłębia),
• zwiększenie ryzyka powstania choroby wieńcowej (obniżenie poziomu cholesterolu

o wysokiej gęstości lipoprotein HDL-C w surowicy),

• wzrost ciężaru ciała z obniżenia podstawowej przemiany materii i zmniejszenie dziennego wydatku energetycznego związanego z brakiem aktywności fizycznej,
• pogłębianie się trudności z wykonywaniem czynności życia codziennego,
• zmniejszanie się zdolności do niezależności funkcjonowania,
• zwiększenie stresu podejmowania aktywności w życiu codziennym,
• utrudnienie interakcji socjalnej oraz akceptacji samego siebie (depresja),
• zwiększenie stygmatyzacji, stereotypowości, dyskryminacji i dezakceptacji wśród aktywnych członków społeczeństwa,
• zmniejszenie wydolności i możliwości rehabilitacyjnych co wtórnie pogłębia powyższe zaburzenia.

Istotnymi ponadto problemami, niejako towarzyszącymi, są koszty związane z chorobami psychosomatycznymi i ograniczeniem sprawności społecznej występującymi wśród opiekunów chorego.

Jak wynika z wyszczególnionych powyżej zaburzeń – dysfunkcje dotyczą wszystkich układów organizmu człowieka:

· narządów ruchu (kości i mięśnie),

· trawiennego,

· oddechowego,

· krążenia,

· moczowo-płciowego,

· nerwowego,

· gruczołów dokrewnych,

· narządów zmysłów,

· powłoki wspólnej.

Dostrzeżenie tak szerokich, ogólnoustrojowych, a nawet społecznych i ekonomicznych uwarunkowań ilościowych i jakościowych zaburzeń lokomocji i motoryki powoduje akcelerację znaczenia i obszaru aktywności współczesnego postępowania profilaktycznego i leczniczego związanego z układem narządów ruchu  opartego o nowoczesne rozwiązania protetyczne i. ortotyczne.

PROTETYKA (gr. prosthesis – przyłączenie) - w ujęciu klasycznym jest nauką

o zastosowaniu w procesie leczenia lub profilaktyki dodatkowych urządzeń umożliwiających wykonywanie funkcji organizmu (ortezy) lub urządzeń uzupełniających nieobecne (brakujące)części organizmu dla realizacji tych funkcji (protezy).

Aktualnie mówimy o protetyce oraz o ortotyce (O&P) – jako o odrębnych działach, chociaż zawsze w systematyce występujących wspólnie.

1. Protetyka właściwa - uzupełnianie elementami brakującymi w celu uzyskania funkcji.

2. Ortotyka (gr. orthos - prosty) – wspieranie elementami odtwarzającymi (wady,

dysfunkcje nabyte)   lub wykształcającymi (wady, dysfunkcje wrodzone) daną funkcję.

3. Kalceotyka (łac. calceo - obuwać) - stosowanie indywidualnie ordynowanego obuwia

lub/i wkładek ortopedycznych (elementy   ortotyczne).

4. Epitetyka (gr. epitheton – dodatek, przyłożenie) – uzupełnianie lub zmniejszanie

ubytków kosmetycznych bez istotnego skutku dla funkcji.

5. Adiuwatyka (łac. adiuvo – pomagać, wspierać) – wyposażanie osoby w przyrządy

pomocnicze ułatwiające lub umożliwiające wykonywanie czynności życia codziennego.

· Ortotykę profilaktyczną związaną z

· Ortotykę terapeutyczną :

Zaopatrzenie ortopedyczne obejmuje topograficznie następujące regiony ciała:

· Zaopatrzenie ortopedyczne czaszki.

· Zaopatrzenie ortopedyczne odcinka czaszkowo-szyjnego.

· Zaopatrzenie ortopedyczne odcinka czaszkowo- szyjno-piersiowego.

· Zaopatrzenie ortopedyczne odcinka szyjno-piersiowego.

· Zaopatrzenie ortopedyczne klatki piersiowej (tułowia).

· Zaopatrzenie ortopedyczne brzucha.

· Zaopatrzenie ortopedyczne miednicy.

· Zaopatrzenie ortopedyczne kończyn górnych.

· Zaopatrzenie ortopedyczne kończyn dolnych.

Z punktu widzenia budowy i funkcji rozróżnić można :

· Zaopatrzenie elastyczne

· Zaopatrzenie półsztywne

· Zaopatrzenie sztywne

Protetyka oraz ortotyka, podobnie jak stosowanie/posługiwanie się innymi dodatkowymi podporami (laski, balkoniki itp.) należą do stałych lub czasowych sposobów wspomagania ortopedycznego osoby niepełnosprawnej w zakresie funkcji statycznych/podpórczych (stanie, siedzenie) oraz lokomocyjnych( chodzenie, bieganie) i nielokomocyjnych (manipulacje głównie kończynami górnymi) form ruchu.

Funkcje ruchowe – podobnie jak większość funkcji organizmu - uzależnione są od stopnia istniejącej sprawności dróg centralnego i obwodowego układu nerwowego wraz

z czuciem powierzchownym i głębokim. Dysfunkcje neuroortopedyczne stanowią istotny problem zarówno dla ortopedii, jak i dla O&P.

Produkty techniki ortopedyczno-rehabilitacyjnej służą obecnie - co warte jest podkreślenia - nie tylko do leczenia skutków, lecz także, celowi o wiele istotniejszemu, jakim jest profilaktyka, znajdują, bowiem one zastosowanie w stanach fizjologii organizmu, przeciwdziałając możliwym następstwom nieadekwatności działających nań sił (bodźców)

w stosunku do możliwości wytrzymałościowej jego tkanek, narządów czy całego organizmu.

Współczesna forma techniki ortopedyczno-rehabilitacyjnej uwzględnia potrzebę dbałości

o spełnianie wszelkich możliwych, znanych potrzeb organizmu poprzez zawarte w jej treści następujące cechy:

• modularna budowa podzespołów konstrukcyjnych, umożliwiająca swobodną, szybką wymianę poszczególnych elementów konstrukcji,
• zgodność budowy i programu funkcjonalnego produktu z cechami budowy i funkcji organizmu ( współdziałanie anatomiczno-funkcjonalne),
• możliwość dużego zakresu regulacji wielkościowej wyrobów dla potrzeb natychmiastowego ich zastosowania niezależnie od typu budowy pacjenta,
• wysoka jakość estetyczna produktów,
• odpowiednia ich trwałość.

Celem techniki ortopedyczno-rehabilitacyjnej jest dążenie do przeciwdziałania możliwym skutkom zaburzeń równowagi biomechanicznej ustroju (profilaktyka) oraz umożliwienie organizmowi powrotu do stanu  maksymalnej równowagi, jeżeli została ona zaburzona (leczenie).

Technika ortopedyczno-rehabilitacyjna zajmuje się stanem zdrowia organizmu człowieka od początku jego życia po jego kres.