|
Szanowni Państwo, Chcemy zapoznać Państwa z nowoczesnym narzędziem medycznym, które po raz pierwszy w Polsce zostało przetłumaczone z języka angielskiego przez zespół tłumaczy firmy MEDORT. Jest to narzędzie, które dało nam wsparcie w realizacji naszego hasła – radości życia. Międzynarodowe gremia wybitnych specjalistów dostrzegły brak w dotychczasowych systemach medycznych opisu stanu funkcjonalnego człowieka i koncentrowanie się na jego chorobie, ułomnościach i niepełnosprawnościach. Nowoczesne podejście do problemu funkcjonowania człowieka w zdrowiu i chorobie opiera się na określeniu problemów, barier, które zaburzają samorealizację oraz zaproponowaniu rozwiązań niwelujących te trudności. To podejście różni się jakościowo od podejścia klasycznego, w którym na plan pierwszy wysuwało się określenie strukturalnego ubytku, niepełnosprawności, grupy inwalidzkiej ze wskazaniem bardziej „czego nie można niż co jest możliwe”. Było to nastawienie negatywistyczne, strukturalistyczne i stawiające na pierwszym planie etiologię. Spojrzenie takie okazało się niepełne i stygmatyzujące negatywnie bo koncentrowało się na niemożnościach, barierach, a nie na funkcjonalności i potencjale nadal obecnym. Spostrzeżenie te zaowocowały stworzeniem nowoczesnego narzędzia, którego fragmenty - mające zastosowanie bezpośrednio w naszej działalności przedstawiamy poniżej. Czemu fragmenty bazy ICF znalazły się na naszej stronie www? Po pierwsze pragnęliśmy zapoznać z nim Wszystkich, którym leży na sercu dobro pacjenta rozumiane jako dobro człowieka w zdrowiu i chorobie. Temu celowi służy krótkie wprowadzenie do idei ICF wraz z systematyką kodów. Zachęcamy do stosowania kodów, w codziennej praktyce, wszystkich P.T. Lekarzy, Rehabilitantów, Fizjoterapeutów, Pielęgniarki i tych Wszystkich, którym zależy na coraz lepszym, holistycznym zaspokajaniu wielorakich potrzeb naszych Pacjentów. Po drugie pragnęliśmy wskazać możliwości praktycznego zastosowania narzędzia. Prezentowane docelowo na stronie urządzenia zostały opisane przy pomocy kodów, umożliwiając zgodnie z filozofią ICF, opisanie stanu funkcjonalnego osoby korzystającej ze sprzętu wraz z możliwością oceny jego ewaluacji. Zwłaszcza to ostatnie stwierdzenie jest ważne jako że zyskujemy narzędzie do oceny efektywności klinicznej zastosowanego sprzętu, rozwiązania. Do tej pory ocena taka, o ile była przeprowadzana, nosiła cechy dużego subiektywizmu, co utrudniało jej znaczenie porównawcze. Zastosowane kody, umożliwiają opis stanu klinicznego pacjenta z uwzględnieniem funkcjonalności oraz aktywności i uczestnictwa. Zachęcamy Państwa do korzystania z szerokiego wachlarza kodów prezentowanych poniżej. Umieściliśmy wybrane kody do prezentowanego sprzętu ,jednakże wybór ten może i powinien być przez Państwa dostosowany do własnych wymagań i potrzeb. Zamieszczając ich szerszy wybór chcieliśmy umożliwić Państwu dostosowanie systemu do aktualnych potrzeb ale i pokazanie jego uniwersalności. Należy przy tym pamiętać , że zastosowane w kodyfikacji definicje są ścisłymi określeniami czasami odległymi od jednobrzmiących wyrażeń języka potocznego ale akie są cechy każdej klasyfikacji. Należy podkreślić, iż dla opisu można stosować klika kodów tworząc tym samym pełniejszy obraz funkcjonalności i stanu klinicznego danej osoby. Daje nam to nowe możliwości diagnostyczne i dedukcyjne. Zastosowanie w praktyce proponowanego kodowania ICF da obraz skuteczności naszych działań stawiając w punkcie centralnym jakość życia – radość życia naszych pacjentów Do dziś niejednokrotnie trudno było ocenić czy wybrane narzędzie, sprzęt odpowiada potrzebom pacjenta czy realizuje jego cele czy jest działaniem skutecznym czy raczej odpowiadającym wytycznym prawnym odzwierciedlającym technokratyczny sposób widzenia rzeczywistości. Po trzecie zgodnie z zaleceniem Światowej Organizacji Zdrowia implementacja tego narzędzia jest wskazana dla wszystkich państw członkowskich czyli także Polski. Firma nasza będąc liderem rynku zaopatrzenia medycznego chce zapoznawać Państwa z najnowszymi zdobyczami nauki. Osoby zainteresowane narzędziem, w jego wersji kompleksowej, zapraszamy do współpracy. Chętnie podzielimy się naszymi spostrzeżeniami i doświadczeniami. Tak też definiujemy obszary współpracy z Państwem, chcemy nie tylko dostarczać sprzęt ale przede wszystkim być partnerem na trudnej drodze podnoszenia poziomu funkcjonalności życiowej Pacjentów zwiększając radość życia. Poniższe, wybrane, treści pochodzą z polskiego tłumaczenia Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonalności, Niepełnosprawności i Zdrowia ICF dokonanej przez zespół tłumaczy firmy Medort z Łodzi. Są one oparte na źródłowym materiale wydawnictwa Światowej Organizacji Zdrowia International Classification of Functioning Disability and Heath wyd Genewa 2002. Światowa Organizacja Zdrowia - WHO – World Heath Organization, wyspecjalizowana agenda Organizacji Narodów Zjednoczonych, opracowała narzędzie opisujące stan funkcjonalny człowieka. Jest to pierwsze tego typu narzędzie mające za zadanie opisanie człowieka i stopnia jego funkcjonalności w otaczającym go świecie. Celem ogólnym klasyfikacji ICF jest zaproponowanie ujednoliconego i standardowego słownictwa i reguł opisywania stanu zdrowia i stanów pokrewnych. Jako klasyfikacja, ICF systematyzuje grupy różnych domen dla osób o określonym stanie zdrowia (np. co osoba z określonym schorzeniem lub zaburzeniem robi lub może robić). ICF należy do „rodziny” międzynarodowych klasyfikacji opracowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) przeznaczonych do stosowania w odniesieniu do różnych problemów zdrowotnych. W międzynarodowych klasyfikacjach WHO, stan zdrowia (choroby, zaburzenia, urazy, itp.) został pierwotnie ujęty w ICD-10 (skrót od Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, rewizja dziesiąta) , stanowiącej ramowe ujęcie etiologiczne. Funkcjonalność i niepełnosprawność związana ze stanem zdrowia została sklasyfikowana w ICF. ICD-10 i ICF są zatem komplementarne, ICD-10 umożliwia „diagnozowanie” chorób, zaburzeń i stanu zdrowia i może być dodatkowo wzbogacona informacjami z ICF dotyczącymi funkcjonowania. Łącznie, informacje diagnostyczne i funkcjonalne dają szerszy i bardziej znaczący obraz zdrowia osób i populacji.
1Rezolucja WHA 54.21 Światowego Zgromadzenia Zdrowia WHO 2Domena stanowi praktyczny i przydatny zestaw powiązanych funkcji fizjologicznych, budowy anatomicznej, czynności, zadań i obszarów aktywności życiowej. 3Międzynarodowa klasyfikacja chorób i problemów zdrowotnych, wersja 10, tomy 1-3. Genewa, Światowa Organizacja Zdrowia, 1992-1994. 4Należy również zauważyć częściowe pokrywanie się klasyfikacji ICD-10 i ICF. Obie klasyfikacje zaczynają się opisu systemów w organizmie. Upośledzenia dotyczą struktury anatomicznej narządów i funkcji, które stanowią zwykle część „procesu chorobowego” i dlatego zostały ujęte w ICD-10. Niemniej jednak, ICD-10 ujmuje upośledzenia (ich oznaki i symptomy) jako część konstelacji tworzącej „chorobę”, a czasami jako przyczynę kontaktu ze służbą zdrowia, podczas gdy ICF traktuje upośledzenia jako problemy w funkcjonowaniu i budowie ciała związane ze stanem zdrowia.
ICF jest klasyfikacją przeznaczoną dla użytkowników z różnych dyscyplin i sektorów. Jej konkretne cele można streścić następująco: • dostarczenie podstaw do naukowej interpretacji i badania zdrowia oraz problemów zdrowotnych, efektów i czynników zdrowotnych; • stworzenie wspólnego języka do opisywania zdrowia i tematów pokrewnych, w celu poprawy komunikacji pomiędzy jej różnymi użytkownikami, takimi jak pracownicy służby zdrowia, naukowcy, politycy i obywatele, w tym osoby niepełnosprawne; • umożliwienie porównywania danych pomiędzy krajami, dyscyplinami medycznymi, usługami oraz danych historycznych; • stworzenie systematycznego systemu kodowania dla systemów informacyjnych w służbie zdrowia. Ponieważ ICF jest klasyfikacją zdrowia i problemów zdrowotnych, jest ona również używana w takich dziedzinach jak ubezpieczenia, ubezpieczenie społeczne, polityka zatrudnienia, edukacja, ekonomia, polityka społeczna i tworzenie prawa, przemiany środowiskowe. ICF została zatwierdzona jako jedna z klasyfikacji społecznych Narodów Zjednoczonych. Uwzględnia ona Standardowe przepisy dotyczące wyrównywania szans osób niepełnosprawnych , w których zawarto odesłanie do ICF. Cechy strukturalne klasyfikacji ICF zawiera standardowe operacyjne definicje zdrowia i domen powiązanych ze zdrowiem, opisujące podstawowe cechy. Definicje zawierają powszechnie stosowane kryteria oceny. ICF używa systemu alfanumerycznego, w którym litery b, s, d oznaczają odpowiednio funkcje organizmu, budowę ciała, aktywność i uczestnictwo. Po literach następują kody cyfrowe, które rozpoczynają się od numeru rozdziału (jedna cyfra), następnie poziom drugi (dwie cyfry) oraz poziomy trzeci i czwarty (po jednej cyfrze każdy z nich). Kategorie ICF są grupowane, tzn. szersze kategorie są definiowane tak, aby zawierały bardziej szczegółowe podkategorie kategorii głównej. (Na przykład, Rozdział 4 komponentu aktywność i uczestnictwo, poświęcony mobilności, zawiera odrębne kategorie dotyczące stania, siedzenia, chodzenia, noszenia przedmiotów, itp.) Każdej osobie na każdym poziomie można przypisać pewien zakres kodów. Mogą one być niezależne lub wzajemnie powiązane. Kody ICF, aby były kompletne, muszą zawierać zmienne objaśniające, określające zakres problemu zdrowotnego (np. ciężkość problemu). Zmienne objaśniające są kodowane jako jedna, dwie lub więcej cyfr po kropce (lub separatorze). Pierwsza zmienne objaśniające dla funkcji organizmu zmienne objaśniające realizację działań i zdolność do działania w komponencie aktywność i uczestnictwo, opisują zakres problemów występujących w odpowiednim komponencie. Komponenty sklasyfikowane w ICF (funkcje organizmu i budowa ciała, aktywność i uczestnictwo są kwantyfikowane przy użyciu tej samej ogólnej skali.
5Dwie osoby chore na to samo schorzenie mogą funkcjonować zupełnie inaczej, a stan zdrowia dwóch podobnie funkcjonujących osób nie koniecznie musi być identyczny. W związku z tym, łączne stosowanie obu klasyfikacji poprawia jakość danych używanych dla celów medycznych. Korzystanie z ICF nie powinno zastępować normalnych procedur diagnostycznych. Dla innych celów, ICF może być stosowana samodzielnie. 6Standardowe przepisy dotyczące wyrównywania szans osób niepełnosprawnych przyjęte przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na 48 sesji 20 grudnia 1993 roku (Rezolucja 48/96). Nowy Jork, Departament Informacji Publicznej ONZ, 1994.
Przykładowo: Upośledzenie/uszkodzenie u osoby z niedowładem połowicznym można opisać kodem b7302 Siła mięśni jednej strony ciała: Zakres upośledzenia/uszkodzenia (I zmienna objaśniająca) b7302._ W przypadku wystąpienia upośledzenia/uszkodzenia, jego ciężkość można stopniować przy pomocy ogólnej zmiennej objaśniającej. Na przykład: b7302.1 LEKKIE upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała (5–24 %) b7302.2 UMIARKOWANE upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała (25–49 %) b7302.3 ZNACZNE upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała (50–95 %) b7302.4 CAŁKOWITE upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała (96–100 %) Brak upośledzenia/uszkodzenia (zgodnie z wcześniej zdefiniowanym poziomem granicznym) oznaczony jest wartością “0” ogólnej zmiennej objaśniającej. Na przykład: b7302.0 BRAK upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała. Jeśli brak jest wystarczających informacji do określenia ciężkości upośledzenie/uszkodzenie, powinno się wstawić wartość “8”. Na przykład, jeśli w karcie pacjenta odnotowano, że cierpi on na osłabienie prawej części ciała, ale brak jest dalszych szczegółów, można zastosować poniższy kod: b7302.8 upośledzenie/uszkodzenie siły mięśni jednej strony ciała, nieokreślone b28016 Ból w stawach b28016.3 Ból w stawach - Znaczny – ból odczuwany przez pacjenta jako ból o znacznym natężeniu. 0 – brak bólu , 100% granica wytrzymałości bólowej. Znaczny ból oznaczać będzie ból skalowany pomiędzy 50 a 95% . Podział skali został przyjęty jednakowy dla wszystkich zmiennych objaśniających. Przybliżone wielkości procentowe proponuje się dla przypadków, w których nie dysponujemy kalibrowanymi urządzeniami pomiarowymi lub innymi normami, pozwalającymi zmierzyć uszkodzenie, ograniczenie funkcjonowania organizmu. Po wdrożeniu działania, zaopatrzeniu pacjenta b28016.1 Ból w stawach - Lekki - ból odczuwany przez pacjenta jako ból lekki Takie kodowanie pozwala nam na stosowanie porównań dla oceny ewaluacji dysfunkcjonalności, oceny aktywności klinicznej zastosowanego rozwiązania. Umożliwia również uzasadnienie kliniczne, medyczne zastosowania określonego rozwiązania z priorytetem dla funkcjonalności pacjenta, a nie etiologii schorzenia. Zamieszczamy następujące wybrane komponenty narzędzia ICF: - Funkcje organizmu: o Ból o Funkcje trawienia o Funkcje układu moczowego o Funkcje układów nerwowo-mięśniowo-kostnego i ruchu +Funkcje ruchomości stawów +Funkcje stabilności stawów +Funkcje ruchomości kości +Funkcje mięśni • Funkcje siły mięśni • Funkcje napięcia mięśni • Funkcje wytrzymałości mięśni +Funkcje ruchu • Funkcje odruchów motorycznych • Funkcje nieświadomych reakcji ruchowych • Funkcje kontroli świadomych ruchów • Funkcje nieświadomych ruchów • Funkcje sposobu chodzenia • Odczucia związane z funkcjami mięśni i ruchu +Funkcje skóry - AKTYWNOŚĆ I UCZESTNICTWO o Zmiana i utrzymanie pozycji ciała o Precyzyjne manipulowanie rękoma o Korzystanie z ręki i ramienia o Chodzenie o Przemieszczanie się inne niż chodzenie o Przemieszczanie się przy użyciu sprzętuJako, że jak mówi przysłowie verba docent exempla trahunt zaprezentujemy przykład: Rozpoznanie kliniczne: S93 - Zwichnięcie, skręcenie i naderwanie stawów i więzadeł stawu skokowego i poziomu stopy Stan pacjenta przy rozpoczęciu terapii opisany przy pomocy ICF: Główny problem funkcjonalny b28015.3 znaczny ból w kończynie dolnej b28016.3 znaczny ból w stawach Główne spostrzeżenia kliniczne b7101.3 znacznie ograniczona ruchomość kilku stawów b7151.3 znacznie ograniczona stabilność kilku stawów b7203.3 znacznie ograniczona ruchomość kości stępu b7301.0 brak ograniczenia siły mięśni jednej kończyny b7351.3 znaczne upośledzenie napięcia mięśni jednej kończyny b7603.4 całkowite ograniczenie funkcji podparcia kończyną dolną b770.3 znaczne upośledzenie funkcji sposobu chodzenia d410.2 umiarkowanie ograniczona zmiana pozycji ciała d4154.3.3 znaczne upośledzenie utrzymania pozycji stojącej d4500.3.3 znaczne upośledzenie pokonywania pieszo krótkich dystansów Zastosowano zaopatrzenie ortotyczne ortezą z grupy ortez stabilizujących /ograniczających ruchomość stawów skokowych 5.5s W trakcie użytkowania ortezy stan pacjenta według tych samych reguł ICF opisano następująco: Główny problem funkcjonalny b28015.2 umiarkowany ból w kończynie dolnej b28016.2 umiarkowany ból w stawach Główne spostrzeżenia kliniczne b7101.3 znacznie ograniczona ruchomość kilku stawów b7151.3 znacznie ograniczona stabilność kilku stawów b7203.3 znacznie ograniczona ruchomość kości stępu b7301.0 brak ograniczenia siły mięśni jednej kończyny b7351.2 umiarkowane upośledzenie napięcia mięśni jednej kończyny b7603.2 umiarkowane ograniczenie funkcji podparcia kończyną dolną b770.1 lekkie upośledzenie funkcji sposobu chodzenia d410.1 lekko ograniczona zmiana pozycji ciała d4154.1.3 lekko ograniczona realizacja, znaczne upośledzenie zdolności do utrzymania pozycji stojącej d4500.2.3 umiarkowanie ograniczona realizacja, znaczne upośledzenie zdolności do pokonywania pieszo krótkich dystansów Po zakończeniu użytkowania ortez stabilizujących odnotowano: Główny problem funkcjonalny b28015.0 brak bólu w kończynie dolnej b28016.1 lekki ból w stawach Główne spostrzeżenia kliniczne b7101.0 brak patologicznego ograniczenia ruchomość kilku stawów b7151.1 lekko ograniczona stabilność kilku stawów – zalecenie do stosowania ortez stabilizujących w sytuacjach podwyższonego obciążenia struktur stawowych – uprawianie sportu, długie marsze, biegi itp. b7203.0 brak patologicznego ograniczenia ruchomość kości stępu b7301.0 brak ograniczenia siły mięśni jednej kończyny b7351.0 brak upośledzenia napięcia mięśni jednej kończyny b7603.1 lekkie ograniczenie funkcji podparcia kończyną dolną - zalecenie rehabilitacji ruchowej, zalecenie stosowania okresowego ortezy wspomagającej, stabilizującej b770.0 brak upośledzenia funkcji sposobu chodzenia d410.0 brak ograniczenia zmiany pozycji ciała d4154.0.1 brak ograniczenia realizacji, lekkie upośledzenie zdolności do utrzymania pozycji stojącej – zalecenie rehabilitacji ćwiczeń wzmacniających, okresowego stosowania ortez wspomagających d4500.0.3 brak ograniczenia realizacji, lekkie upośledzenie zdolności do pokonywania pieszo krótkich dystansów - – zalecenie rehabilitacji ćwiczeń wzmacniających, okresowego stosowania ortez wspomagających Jak widać na powyższym przykładzie, możliwym jest uwidocznienie stratyfikacji problemów klinicznych, ich opis umożliwiający porównanie stanu w czasie, ocenę ich ewaluacji wraz z oceną jakościową zastosowanej terapii. Jednocześnie zapis umożliwia zaproponowanie kontynuacji terapii z wykorzystaniem adekwatnych technik i ponowną ocenę stanu funkcjonalnego. Oczywiście jest to tylko przykład mający na celu wykazanie użyteczności systematyki ICF. Dobór kodów , ich szczegółowość i zakres zależą od indywidualnego przypadku klinicznego, zgłaszanych potrzeb przez pacjenta i naszych możliwości działania. Pamiętać jedynie należy by w trakcie terapii stosować tożsame kodyfikacje umożliwiające ocenę przebiegu procesu terapeutycznego. Dr n. med. R. Tomasz Perner Dr n. med. Cezary R. Lipiński
|