Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonalności, Niepełnosprawności i Zdrowia ICF
Obszary klasyfikacji mające zastosowanie w odniesieniu do pacjenta użytkującego przedmioty ortopedyczne

Komponenta funkcji organizmu
Definicje:
Funkcje organizmu stanowią funkcje fizjologiczne układów anatomicznych (w tym funkcje psychiczne).

Upośledzenie/uszkodzenie oznacza problem w funkcjonowaniu organizmu lub budowie ciała na skutek poważnego odchylenia od normy lub utracie części ciała lub funkcji organizmu.

Zmienna objaśniająca
Funkcje organizmu są kodowane przy pomocy jednej zmiennej objaśniającej, która wskazuje na zakres lub rozmiary upośledzenia/uszkodzenia. Obecność upośledzenia/uszkodzenia można określić jako ubytek lub brak, zmniejszenie, dodatek lub nadmiar, albo odchylenie.

xxx.O BRAK uszkodzenia/upośledzenia (nie ma, brak, nieistotne,… ) 0 -4%
xxx. 1 LEKKIE uszkodzenie/upośledzenie (drobne, niewielkie,…) 5-24%
xxx. 2 UMIARKOWANE uszkodzenie/upośledzenie (średnie, spore,...) 25-49 %
xxx. 3 ZNACZNE uszkodzenie/upośledzenie (znaczne, ekstremalne, …) 50-95%
xxx.4 CAŁKOWITE uszkodzenie/upośledzenie (pełne, …) 96-100%
xxx.8 nieokreślone
xxx.9 nie dotyczy

AKTYWNOŚĆ I UCZESTNICTWO

Definicje:

Aktywność oznacza wykonanie przez daną osobę zadania lub czynności.

Uczestnictwo oznacza zaangażowanie w sytuacje życiowe.

Ograniczenia aktywności oznaczają problemy danej osoby związane z jej aktywnością.

Ograniczenia uczestnictwa oznaczają problemy, na jakie napotyka dana osoba angażując się w różne sytuacje życiowe.

Aktywność i uczestnictwo mogą być kodowane przy pomocy dwóch lub czterech zmiennych objaśniających.
Zmienna objaśniająca realizacja działania jest zapisana jako pierwsza cyfra po kropce. Zmienna objaśniająca zdolność do działania, którą opisuje druga cyfra po kropce. Kod identyfikujący kategorię z listy aktywności i uczestnictwa oraz dwie zmienne objaśniające tworzą domyślną macierz informacyjną.

Realizacja działania (I zmienna objaśniająca)
Zdolność do działania bez pomocy (II zmienna objaśniająca)
d4500._ _
Zmienna realizacja działania opisuje zachowania osób w ich aktualnym środowisku.
Zmienna objaśniająca zdolność do działania opisuje zdolność człowieka do realizacji zadania lub czynności. Celem tego kryterium jest wskazanie maksymalnego poziomu funkcjonowania danej osoby w określonej domenie i w danym czasie.
Luka między zdolnością do działania a realizacją działania, odzwierciedla różnicę między rzeczywistym a maksymalnym możliwym dla danej sytuacji stanem. Stanowi więc użyteczną wskazówkę na temat tego co można zmienić w otoczeniu człowieka, aby umożliwić mu realizacje działań.
Zwykle, zmienna objaśniająca zdolność do działania bez pomocy jest stosowana do opisywania rzeczywistej zdolności, która nie jest wspomagana przy pomocy sprzętu lub osób. Ponieważ zmienna objaśniająca realizacja działania dotyczy rzeczywistego otoczenia danej osoby, to obecność sprzętu pomocniczego, pomocy innych osób bądź barier, można bezpośrednio obserwować.
Przykłady zastosowania dwóch zmiennych objaśniających

d4500 pokonywanie pieszo krótkich dystansów

Dla zmiennej objaśniającej realizacja działania, domena ta dotyczy poruszania się pieszo w najbliższym otoczeniu danej osoby, po różnych nawierzchniach i w różnych warunkach, przy użyciu laski, balkonika, lub innego urządzenia pomocniczego, na odległość poniżej 1km. Na przykład, realizację działania przez osobę, która straciła kończynę dolną podczas wypadku w pracy i od tej porusza się z laską, odczuwając umiarkowane trudności z powodu stromych i śliskich chodników w okolicy - zapiszemy następująco:

d4500.2 _ umiarkowane ograniczenia w pokonywaniu pieszo krótkich dystansów

Dla zmiennej objaśniającej zdolność do działania, domena ta dotyczy zdolności osoby do poruszania się pieszo bez pomocy. Faktyczna zdolność wspomnianej osoby do poruszania się pieszo bez laski w standardowym środowisku (np. po płaskich i nie śliskich powierzchniach) będzie poważnie ograniczona. Dlatego zdolność do działania można zakodować następująco:

d4500._ 3 znacznie ograniczona zdolność do pieszego pokonywania krótkich dystansów



Zmienne objaśniające
xxx.0 BRAK trudności (nie ma, brak, nieistotna,… ) 0-4 %
xxx. 1 LEKKA trudność (drobna, niewielka,…) 5-24 %
xxx. 2 UMIARKOWANA trudność (średnia, spora,...) 25-49 %
xxx. 3 ZNACZNA trudność (znaczny, ekstremalny, …) 50-95 %
xxx.4 CAŁKOWITA trudność (pełna, …) 96-100%
xxx.8 nieokreślona
xxx.9 nie dotyczy
Mobilność

W niniejszym rozdziale opisano poruszanie się polegające na zmianie pozycji ciała lub lokalizacji oraz przemieszczanie się z jednego miejsca w drugie, poprzez przenoszenie, poruszanie i manipulowanie przedmiotami; poprzez chodzenie, bieganie lub wspinaczkę; oraz poprzez korzystanie z różnych form transportu.

Zmiana i utrzymanie pozycji ciała (d410-d429)

d410 Zmiana pozycji ciała
Przyjmowanie i zmiana pozycji ciała oraz przemieszczanie się z jednej miejsca w drugie, takie jak wstawanie z krzesła, aby się położyć do łóżka, przyjmowanie pozycji klęczącej lub kucznej i powrót do pozycji wyprostowanej.

Kategoria obejmuje: zmianę pozycji z leżącej, kucznej lub klęczącej, siedzącej lub stojącej, przemieszczanie środka ciężkości ciała.

Wyłączenia: przenoszenie się (d420)

d4100 Kładzenie się
Kładzenie się i wstawanie lub zmiana pozycji ciała z horyzontalnej na inną, np.
wstawanie lub siadanie.

Kategoria obejmuje: przyjmowanie pozycji leżącej na brzuchu

d4101 Kucanie
Przyjmowanie i zmiana pozycji siedzącej i kucznej na pośladkach z kolanami
przyciągniętymi do ciała lub siadanie na piętach, tak jak w przypadku korzystania z toalet nie posiadających muszli klozetowych, lub w przypadku zmiany pozycji z kucznej na dowolną inną, np. stojącą.

d4102 Klękanie
Przyjmowanie i zmiana pozycji, w której ciało oparte jest na kolanach i zgiętych
nogach, tak jak w czasie modlitwy; lub zmiana pozycji ciała z klęczącej na dowolną
inną, np. stojącą.

d4103 Siadanie
Przyjmowanie i zmiana pozycji siedzącej oraz zmiana pozycji z siedzącej na dowolną
inną, np. wstawanie lub kładzenie się.

Kategoria obejmuje: siadanie ze zgiętymi i skrzyżowanymi nogami; przyjmowanie pozycji siedzącej z podpartymi stopami lub bez.

d4104 Wstawanie
Przyjmowanie i zmiana pozycji stojącej oraz zmiana pozycji ze stojącej na dowolną
inną, tak jak przy zmianie pozycji stojącej na dowolną inną, np. leżącą lub siedzącą.

d4105 Pochylanie się
Przechylanie tułowia w przód lub na boki, jak przy kłanianiu się lub sięganiu po coś.

d4106 Przemieszczanie środka ciężkości ciała
Korygowanie lub przemieszczanie ciężaru ciała z jednej pozycji w drugą podczas
siedzenia, stania lub leżenia, tak jak przy przenoszenia ciężaru z nogi na nogę podczas
stania.

Wyłączenia: przenoszenie się (d420); chodzenie (d450)

d4108 Zmiana pozycji ciała, inne określone
d4109 Zmiana pozycji ciała, nieokreślone

d415 Utrzymanie pozycji ciała
Pozostawanie w tej samej wymaganej pozycji, np. siedzenie lub stanie podczas lekcji.

Kategoria obejmuje: utrzymanie pozycji leżącej, kucznej, klęczącej, siedzącej oraz stojącej.

d4150 Utrzymanie pozycji leżącej
Pozostawanie w pozycji leżącej przez wymagany czas, np. utrzymywanie w łóżku
pozycji leżącej na brzuchu.

Kategoria obejmuje: leżenie na brzuchu (twarzą w dół), leżenie na wznak (twarzą do góry) lub leżenie na boku.

d4151 Utrzymanie pozycji kucznej
Pozostawanie w pozycji kucznej przez wymagany czas, tak jak przy siedzeniu
bezpośrednio na podłodze.

d4152 Utrzymanie pozycji klęczącej
Pozostawanie w pozycji klęczącej, gdzie ciało przez wymagany czas spoczywa na
kolanach i zgiętych nogach, np. modląc się podczas nabożeństwa w kościele.

d4153 Utrzymanie pozycji siedzącej
Pozostawanie w pozycji siedzącej, na krześle lub podłodze, przez wymagany czas, np.
siedzenie przy biurku lub przy stole.

Kategoria obejmuje: pozostawanie w pozycji siedzącej z wyprostowanymi lub skrzyżowanymi nogami, z podparciem stóp lub bez.

d4154 Utrzymanie pozycji stojącej
Pozostawanie w pozycji stojącej przez wymagany czas, np. stojąc w kolejce.

Kategoria obejmuje: pozostawanie w pozycji stojącej na pochyłym, śliskim lub twardym podłożu.

d4158 Utrzymanie pozycji ciała, inne określone
d4159 Utrzymanie pozycji ciała, nieokreślone

d420 Przenoszenie się
Przenoszenie się z jednej powierzchni na drugą, np. przesuwając się wzdłuż ławki lub
z łóżka na wózek, bez zmiany pozycji ciała.

Kategoria obejmuje: przemieszczanie się leżąc lub siedząc
Wyłączenia: zmiana pozycji ciała (d410)

d4200 Przenoszenie się siedząc
Przenoszenie się z pozycji siedzącej na jednym miejscu na inne miejsce, na tym
samym lub innym poziomie, np. przenoszenie się z krzesła na łóżko.

Kategoria obejmuje: przenoszenie się z wózka na inne siedzisko, np. na sedes; przenoszenie się z wózka na siedzenie samochodu.

Wyłączenia: zmiana pozycji ciała (d410)

d4201 Przenoszenie się leżąc
Przenoszenie się leżąc z jednej miejsca do innego, na tym samym lub innym poziomie,
np. przenoszenie się z jednego łóżka do drugiego.

Wyłączenia: zmiana pozycji ciała (d410)

d4208 Przenoszenie się, inne określone
d4209 Przenoszenie się, nieokreślone
d429 Zmiana i utrzymanie pozycji ciała, inne określone i nieokreślone

d440 Precyzyjne manipulowanie rękoma
Wykonywanie skoordynowanych czynności manipulowania przedmiotami i ich
uwalniania przy użyciu ręki, palców i kciuka, np. podniesienie monety ze stołu,
wybranie numeru telefonicznego czy przekręcenie gałki.

Kategoria obejmuje: podnoszenie, chwytanie, manipulowanie i uwalnianie.
Wyłączenia: dźwiganie i noszenie przedmiotów (d430)

d4400 Podnoszenie
Podnoszenie lub zbieranie małych przedmiotów ręką i palcami, np. zbieranie ołówków
ze stołu.

d4401 Chwytanie
Używanie jednej lub obu rąk do chwytania i przytrzymania czegoś, np. chwytanie za
młotek lub klamkę.

d4402 Manipulowanie
Wykorzystywanie palców i rąk do kontrolowanie, skierowywania i prowadzenia
przedmiotów, np. manipulowanie monetą lub innymi małymi przedmiotami.

d445 Korzystanie z ręki i ramienia
Wykonywanie skoordynowanych czynności niezbędnych do przemieszczenia
przedmiotów lub manipulowania nimi przy użyciu rąk i ramion, np. przekręcenie klamki w drzwiach, rzucenie lub złapanie przedmiotu.

Kategoria obejmuje: ciągnięcie lub pchanie przedmiotów; sięganie po nie; obracanie lub wyginanie rąk i ramion; rzucanie; łapanie
Chodzenie i przemieszczanie się (d450-d469)

d450 Chodzenie
Poruszanie się po powierzchni na stopach, krok po kroku, zawsze trzymając jedną stopę na ziemi, np. podczas spacerów, przechadzek, chodzenia do przodu, do tyłu i w bok.
Kategoria obejmuje: pokonywanie pieszo krótkich i długich dystansów; chodzenie na różnych nawierzchniach; obchodzenie przeszkód.

Wyłączenia: przenoszenie się (d420); przemieszczanie się (d455)

d4500 Pokonywanie pieszo krótkich dystansów
Piesze pokonywanie odległości poniżej 1 km, np. chodzenie wokół pokoju lub
korytarza, w budynku lub w niewielkiej odległości na zewnątrz.

d4501 Pokonywanie pieszo długich dystansów
Piesze pokonywanie odległości większych niż 1 km, np. spacery po wsi lub mieście, z
jednej miejscowości do drugiej lub po otwartej przestrzeni.

d4502 Chodzenie po różnych nawierzchniach
Chodzenie po pochyłych, nierównych lub ruchomych nawierzchniach, np. po trawie,
żużlu lub lodzie i śniegu, oraz chodzenie po pokładzie statku, w pociągu lub innym pojeździe.

d4503 Omijanie przeszkód
Chodzenie w sposób pozwalający uniknąć przesuwania nieruchomych przedmiotów,
ludzi, zwierząt i pojazdów, np. chodzenie po rynku lub sklepie, w ruchu ulicznym oraz
innych zatłoczonych miejscach.

d4508 Chodzenie, inne określone
d4509 Chodzenie, nieokreślone
d455 Przemieszczanie się
Przenoszenie całego ciała z miejsca na miejsce w sposób inny niż chodzenia, np.
wspinanie na skały, bieganie po ulicy, przeskakiwanie z nogi na nogę, podskakiwanie,
skakanie, robienie fikołków czy bieganie przez przeszkody.

Kategoria obejmuje: pełzanie, wspinaczkę, bieganie, jogging, skakanie oraz pływanie.

Wyłączenia: przenoszenie się (d420); chodzenie (d450)

d460 Przemieszczanie się w różnych miejscach
Chodzenie i przemieszczanie się w różnych miejscach i sytuacjach, np. chodzenie
między pokojami w domu, po budynku lub po ulicy w mieście.

Kategoria obejmuje: przemieszczanie się w domu, pełzanie lub wspinanie się w domu; chodzenie lub poruszanie się w budynkach innych niż własny dom, a także poza domem i innymi budynkami

d4600 Przemieszczanie się we własnym domu
Chodzenie i przemieszczanie się we własnym domu, pokoju, między pokojami, oraz
po całym osiedlu lub dzielnicy.

Kategoria obejmuje: przemieszczanie się z piętra na piętro, na balkon, podwórze, werandę czy do ogrodu

d4601 Przemieszczanie się w budynku innym niż ten w którym mieszkamy
Chodzenie i przemieszczanie się w budynku innym niż ten w którym mieszkamy, np.
przemieszczanie się w domach innych osób, innych budynkach prywatnych,
budynkach urzędowych, prywatnych i publicznych oraz ich bezpośrednim otoczeniu.

Kategoria obejmuje: przemieszczanie się po wszystkich częściach budynków i w ich bezpośrednim otoczeniu, między piętrami; wewnątrz, na zewnątrz i wokół budynków, zarówno publicznych jak i prywatnych

d4602 Przemieszczanie się poza własnym domem i innymi budynkami
Chodzenie i przemieszczanie się w pobliżu lub z dala od własnego domu i innych
budynków, bez korzystania ze środków transportu, publicznego i prywatnego, np. krótsze lub dłuższe spacery po mieście czy wsi.

Kategoria obejmuje: chodzenie i przemieszczanie się po ulicach w sąsiedztwie, w mieście, miasteczku lub wsi; przemieszczanie się pomiędzy miastami i pokonywanie większych odległości, nie korzystając ze środków transportu

d4608 Przemieszczanie się w różnych miejscach, inne określone
d4609 Przemieszczanie się w różnych miejscach, nieokreślone

d465 Przemieszczanie się przy użyciu sprzętu
Przemieszczanie całego ciała z miejsca na miejsce, na dowolnej nawierzchni i
dystansie, przy użyciu specjalnego sprzętu zaprojektowanego, aby pomóc w
przemieszczaniu się lub stworzyć nowe sposoby przemieszczania się, np. łyżwy, narty,
sprzęt do nurkowania; lub poruszanie się po ulicy na wózku inwalidzkim lub przy
pomocy balkonika.

Wyłączenia: przenoszenie się (d420); chodzenie (d450); przemieszczanie się (d455); korzystanie ze środków transportu (d470); prowadzenie pojazdów (d475)

d469 Chodzenie i przemieszczanie się, inne określone i nieokreślone

d5300 Regulowanie oddawania moczu
Koordynacja i radzenie sobie z oddawaniem moczu, czyli wskazywanie potrzeby, przybieranie właściwej postawy, wybieranie i docieranie do miejsca odpowiedniego do oddawania moczu, zabiegi przy odzieży przed i po oddaniu moczu, czyszczenie się po oddaniu moczu.

d5301 Regulowanie defekacji
Koordynacja i radzenie sobie z defekacją, czyli wskazywanie potrzeby, przybieranie właściwej postawy, wybieranie i docieranie do miejsca odpowiedniego na defekację, zabiegi przy odzieży przed i po defekacji, czyszczenie się po defekacji.

Dla większej ergonomii korzystania a zaproponowanego fragmentu bazy ICF przygotowaliśmy wersje tabelaryczne.